روايات متعدد در ماه رمضان واقع است و نيز خارج از سه شب نوزده ، بيست و يك و بيست و سوم اين ماه نيست ؛ ليكن در تعيين آن از ميان سه شب ، به سبب اختلاف روايات ، اختلاف است . 2 اكثر فقها شب بيست و سوم را شب قدر دانستهاند . برخى نيز هر سه شب را از مراتب شب قدر شمرده و گفتهاند : هريك از اين سه شب به جهت تأثير آن در سرنوشت انسان ، شب قدر محسوب مىشود . 3
در روايتى از امام صادق عليه السّلام آمده است : « شب نوزدهم ، شب تقدير ( اندازه گيرى كردن ) ، شب بيست و يكم ، شب استوار ساختن ( آنچه تقدير شده ) و شب بيست و سوم ، شب امضا ( نسبت به آنچه مستحكم شده ) مىباشد » . 4
علت نام گذارى اين شب به شب قدر يا به جهت تقدير امور سالانه ، از خير و شرّ ، عمر و روزى و غير آن در اين شب است ، يا شرافت و منزلت ويژهء آن و يا تنگ شدن زمين به جهت فرود آمدن انبوه فرشتگان در زمين .
قدر بنابر احتمال نخست به معناى تقدير و اندازهگيرى يا حكم ، و بنابر احتمال دوم ، به معناى شرافت و بزرگى و بنابر احتمال سوم به معناى تنگ شدن است . البته احتمال نخست ، بر حسب روايات و مناسبت با برترى اين شب بر هزار شب به واقع نزديكتر است . 5 از احكام مرتبط با عنوان ياد شده در باب طهارت و صلات سخن گفتهاند .
فضيلت : به تصريح قرآن كريم ، 6 شب قدر ، شب نزول قرآن كريم بر پيامبر اعظم صلّى اللَّه عليه و آله است . خداى متعال اين شب را بهتر و برتر از هزار شب معرفى مىكند كه فرشتگان همراه روح ( روح القدس ) با اذن پروردگارشان به زمين فرود آمده و به محضر امام زمان عليه السّلام مىرسند و آنچه را كه در طول يك سال رخ مىدهد ، مىنويسند . 7
آداب : امور ذيل در شب قدر مستحب است : غسل كردن در آغاز شبهاى نوزده ، بيست و يك و بيست و سوم و نيز در آخر شب بيست و سوم ؛ احيا و شب زنده دارى به عبادت ، بسيار دعا كردن 8
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 602
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٦٠٢