در وجوب اتمام نمازِ خانه به دوش بحثى نيست . بحث در اين است كه آيا اين شرط به شرط هشتم ( كثيرالسفر يا شغل نبودن سفر ) برمىگردد يا خود شرطى مستقل است ؟ بنابر فرض نخست ، شرط هفتم در شرط هشتم مندرج مىشود و هردو يك شرط به شمار مىآيند و در نتيجه علّت اتمام نماز ، كثرت يا شغل بودن سفر خواهد بود نه خانه به دوش بودن ؛ چنان كه ظاهر عبارت قدما و متأخران همين است ؛ زيرا آنان تنها شرط هشتم را ذكر كرده و باديه نشينانِ غير مستقر در يك جا را از جمله مصاديق آن شمردهاند ؛ 35 ليكن در دو سدهء اخير بسيارى از فقها بويژه معاصران ، شرط هفتم را مستقل و جداى از شرط هشتم دانسته و علت تمام خواندن خانه به دوشان را عدم صدق عنوان مسافر بر آنان بيان كردهاند ؛ زيرا سفر عبارت است از دور شدن از خانه و محل زندگى خود و خانه به دوشان ، خانه و محل زندگى شان همراه خودشان است . 36 دركلمات برخى متأخران نيز به استقلال اين شرط اشاره شده است . 37 بنابر اين ، شرط هفتم در شمار شرايطى كه براى قصر نماز در سفر ذكر مىشود نخواهد بود ؛ زيرا اين شرط ( خانه به دوش نبودن ) تحقق بخش عنوان سفر است و با عدم آن ( خانه به دوش بودن ) سفر تحقق نمىيابد و در نتيجه اين شرط نمىتواند شرط قصر باشد 38 و برشمردن آن در رديف شرايط قصر براى توجه دادن به اين امر است كه بدون آن سفر محقق نمىشود . 39
چنانچه فرد خانه به دوش به مقصدى ديگر - غير از مكان سرسبز و آب و علف دار - مانند حج يا زيارت سفر كند ، در صورتى كه خانهاش با او نباشد ، نمازش قصر و اگر خانهاش با او باشد نمازش تمام است . 40 برخى در اين صورت ، احتياط را در جمع بين اتمام و قصر دانستهاند . 41 ظاهر كلام برخى وجوب قصر نماز مطلقا است ؛ خانهاش با او باشد يا نباشد . 42
اگر خانه به دوش براى پيدا كردن جاى فرود مناسب سفر كند در اينكه مطلقا نمازش قصر مىشود يا مطلقا تمام است
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 474
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٤٧٤