سفر مباح : سفرى كه مصداق هيچ يك از سفرهاى چهارگانهء ياد شده نباشد مباح است ، مانند سفر به قصد گردش و تفريح ، سفر زمينى به قصد تجارت 15 و سفر به قصد شكار ، براى تهيه آذوقهء خانواده يا تجارت .
آثار سفر : سفر با شرايطى موجب قصر نماز ( - - - ) قصر ) و افطار روزه مىشود . بين دو اثر ياد شده تلازم وجود دارد ؛ بدين معنا كه هرجا نماز قصر شود روزه نيز افطار مىشود . عكس آن نيز چنين است ؛ مگر مواردى خاص كه از اين قانون كلّى استثنا شده است . 16
شرايط قصر : سفر با شرايط زير موجب قصر نماز مىشود ؛ يعنى نمازهاى چهار ركعتى ( ظهر و عصر و عشا ) دو ركعت خوانده مىشوند ( - - - ) نماز مسافر ) .
1 . مسافت ؛ يعنى رسيدن سفر به هشت فرسخ يا 24 ميل . 17 معاصران در مقدار فرسخ شرعى به كيلومتر اختلاف نظر دارند ؛ تقريبا پنج كيلومتر و نيم ؛ مقدارى كمتر از پنج كيلومتر و نيم و تقريبا پنج كيلومتر . در نتيجه هشت فرسخ را به كيلومتر 44 ، 43 ، 45 و بنابر قول آخر چهل كيلومتر ذكر كردهاند . 18
در تحقق هشت فرسخ - كه موجب قصر نماز مىشود - تفاوتى ميان اينكه رفت يا برگشت به تنهايى هشت فرسخ باشد و يا مجموع آن ؛ بدين گونه كه رفت ، چهار و برگشت نيز چهار فرسخ باشد ، نيست ، به شرط آنكه در فرض دوم ، در همان روز برگردد . 19 اگر در همان روز بر نگردد ، در صورت عدم پيدايى يكى از قواطع سفر ، مانند اقامت ده روز در محلى كه سفر كرده ( - - - ) اقامت ) ، آيا قصر متعين است يا شخص بين قصر و اتمام ( - - - ) اتمام ) مخير مىباشد و يا تكليف ، اتمام نماز است ؟ مسئله اختلافى است . قول دوم مشهور ميان فقها است . البته برخى قائلان به اين قول ، روزه گرفتن در ماه رمضان را واجب دانسته و افطار را جايز ندانستهاند . 20
در فرض دوم - كه مجموع رفت و برگشت هشت فرسخ باشد - آيا لازم است مسافت هر يك از رفت و برگشت كمتر از چهار فرسخ نباشد ، يا مسافت رفت
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 471
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٤٧١