4 . به قول مشهور ، جاى پيشانى نمازگزار بايد از جاى ايستادن او بلندتر از چهار انگشت بسته ( يك خشت ) نباشد . در اينكه حكم ياد شده در جهت پايينتر نبودن بيش از چهار انگشت بسته نيز جارى است يا نه ، اختلاف مىباشد ؛ چنان كه در تعميم حكم محل پيشانى نسبت به ساير اعضاى هفت گانه نيز اختلاف است . 24
5 . ذكر . در اينكه هر ذكرى كه در بردارندهء ستايش خداوند متعال است ، همچون تكبير ، تهليل و تسبيح كفايت مىكند يا خصوص تسبيح ( سبحان اللَّه ) واجب است ، اختلاف مىباشد ؛ چنان كه بنابر قول دوم ، در كفايت مطلق تسبيح ، يا وجوب تسبيح كبرى ( سُبْحانَ رَبىَ الأعلى وَ بِحَمْدِهِ ) ، يا تخيير ميان آن و سه بار تسبيح صغرى ( سُبْحانَ اللَّهِ ) و يا وجوب سه بار تسبيح كبرى ، اختلاف است . در اينكه در تسبيح كبرى ، آوردن « وَبِحَمْدِهِ » واجب است يا گفتن « سُبْحانَ رَبى الأعْلى » كفايت مىكند و افزودن آن استحباب دارد ، اختلاف مىباشد . 25 البته در حال ضرورت ، گفتن يك بار « سبحانَ اللَّه » كفايت مىكند . 26
6 . طمأنينه . واجب است بدن نماز گزار هنگام ذكر واجب سجده ، آرام و بدون حركت باشد . در وجوب طمأنينه هنگام گفتن ذكرهاى مستحب ، اختلاف است ؛ هر چند بر وجوب آن ادعاى اجماع شده است . 27 البته چنانچه استحباب ذكر ، مطلق باشد - نه در خصوص نماز - آرام بودن بدن هنگام گفتن آن ذكر ، واجب خواهد بود . 28
ترك عمدى طمأنينه در حال ذكرِ واجب ، موجب بطلان نماز مىشود ، بر خلاف ترك سهوى ؛ ليكن در ترك سهوى چنانچه قبل از سر برداشتن از سجده متذكر شود ، بايد دوباره ذكر را با طمأنينه بگويد . 29 ظاهر كلام برخى قدما ركن بودن طمأنينه است . 30 ليكن به گفتهء برخى ، مقصود از ركن بودن در كلام آنان ، وجوب طمأنينه در قبال قول به عدم وجوب آن است ، نه ركنى از اركان نماز بودن ، مانند ركوع كه ترك آن مطلقا ؛ از روى عمد ياسهو موجب بطلان نماز شود . 31
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 403
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٤٠٣