8 . مسالك الأفهام 10 / 44 ؛ جواهرالكلام 33 / 204 * 9 . مسالك الأفهام 11 / 528 .
زمين لرزه
- - - ) زلزله
زمين مفتوح عنوه
زمين مَفْتوح عَنْوَه زمين به غنيمت گرفته شده از كفّار .
از انواع زمينهاى قرار گرفته تحت سلطه و سيطرهء حكومت اسلامى ، زمين مفتوح عنوه است كه مسلمانان در پى جهاد با كفار و چيره شدن بر آنان بر آن دست يافتهاند . 1 مقابل آن زمين صلح ( - - - ) زمين صلح ) قرار دارد . از عنوان ياد شده در بابهاى خمس ، جهاد ، تجارت و احياء موات سخن گفتهاند .
ملكيت : حكم ملكيت زمين مفتوح عنوه به لحاظ آباد يا موات بودن آن و نيز با اذن يا بى اذن امام بودنِ جنگ ، متفاوت است . اگر زمين مفتوح عنوه هنگام به غنيمت گرفتن آن آباد نباشد از انفال ( - - - ) انفال ) به شمار مىرود و ملك رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و پس از ايشان ، ملك امام عليه السّلام است . 2 همچنين است اگر زمين ، آباد و آبادانى آن طبيعى باشد ، مانند جنگلها 3 ( - - - ) زمين آباد ) .
اگر زمين مفتوح عنوه ، هنگام فتح ، آباد ، و آبادانى آن به دست انسان باشد و جنگ نيز با اذن امام عليه السّلام صورت گيرد ، از آنِ همهء مسلمانان تا روز قيامت خواهد بود ؛ 4 ليكن در اينكه مراد از تعلّق داشتن به مسلمانان چيست ؛ آيا به گونهء ملكيت خود زمين و به تبع آن ، عوايد و فوايد آن است يا به گونهاى ديگر ؟ كلمات فقها مختلف است . ظاهر ، بلكه - به ادعاى برخى - صريح كلام بعض فقها ، قول نخست است . 5
برخى ، مراد از آن را هزينه كردن درآمدها و عوايد آن در مصالح عمومى مسلمانان ، از قبيل توسعهء راهها ، پل و مدرسه سازى و پرداخت هزينهء رزمندگان دانستهاند . بنابر اين ، كسى حق استفادهء شخصى از آن ندارد . 6
برخى ديگر گفتهاند : ممكن است منظور همهء فقها يك چيز باشد و آن عدم مالكيت مسلمانان از نوع مالكيت چند شريكى ، و مالكيت آنان از نوع مالكيت جنسى است ؛