همچنين اهل كتاب مىتوانند در زمينهاى خود عبادتگاه - اعم از كليسا و غير آن - ايجاد و مراسم مذهبى خاص خود برپا كنند و نيز شراب بنوشند يا گوشت خوك بخورند و هرگونه تصرف مجاز براى مالك در ملك خود را داشته باشند ؛ به شرط آنكه در قرارداد صلح عدم آن شرط نشده باشد ؛ ليكن اگر مفاد قرارداد به گونهء دوم يا سوم باشد ، هيچ يك از تصرفات ياد شده جايز نخواهد بود . 10
مسلمان شدن كافر : چنانچه كافرى كه با او به گونهء نخست قرارداد صلح بسته شده ، مسلمان گردد ، جزيه از او ساقط مىشود . 11
( - - - ) خراج ) ( - - - ) زمين خراجى )
1 . إرشاد الأذهان 1 / 348 ؛ الروضة البهية 7 / 149 * 2 . منهاج الصالحين ( خويى ) 1 / 383 * 3 . مجمع الفائدة 7 / 485 ؛ منهاج الصالحين ( خويى ) 1 / 383 * 4 . الكافى فى الفقه / 260 ؛ بلغة الفقيه 1 / 281 - 282 * 5 . جواهرالكلام 21 / 172 * 6 . شرح تبصرة المتعلمين 4 / 436 * 7 . مجمع الفائدة 7 / 485 * 8 . المهذب 2 / 35 ؛ تذكرة الفقهاء ( ق ) 2 / 402 ؛ جواهر الكلام 21 / 171 ؛ بلغة الفقيه 1 / 275 - 276 ؛ كتاب الخمس ( حائرى ) / 654 ؛ إقتصادنا / 450 * 9 . جواهر الكلام 21 / 171 - 172 * 10 . 282 - 283 * 11 . رياضالمسائل 7 / 553 ؛ جواهرالكلام 21 / 175 .
زمين طوع
زمين طوع از اقسام زمينهاى اسلامى .
مراد از زمين طوع كه در تعبير فقها از آن به « ارضٌ اسلَمَ اهلُها طَوعاً » نام برده شده ، زمينى است كه صاحبان آن بدون جنگ و خونريزى و با ميل و رغبت آيين اسلام را پذيرفتهاند . از آن در بابهاى زكات ، جهاد و احياء موات سخن گفتهاند .
حكم : زمين طوع ، مانند زمين مدينه و بحرين در ملك صاحبانش باقى مىماند و بر آنان جز زكات ، با فراهم آمدن شرايط آن ، واجب نيست . البته اين حكم اختصاص به زمينهاى آباد دارد و زمينهاى موات و نيز زمينهاى آبادى كه آبادى آنها طبيعى است ، از قبيل جنگلها ، از انفال ( - - - ) انفال ) و ملك امام عليه السّلام به شمار مىروند 1 ( - - - ) زمين آباد ) .
هرگاه صاحبان زمين ياد شده آن را رها كنند تا به ويرانى گرايد و تبديل به موات شود ، بنابر قول مشهور ، امام عليه السّلام مىتواند آن را از صاحبانش گرفته و براى آباد كردن در ازاى دريافت خراج ( - - - ) خراج ) به ديگرى واگذار كند ؛ 2