به اسلام يا به جهاد در جبههء حق عليه كفّار مىشود و نيز مسلمانانى كه از نظر اعتقادى ضعيفاند و دادن زكات به آنان موجب تثبيت عقيدهء ايشان و بقاى آنان بر آيين اسلام مىگردد . 81 برخى ، « مؤلفة القلوب » را به كفّار اختصاص داده و شامل مسلمانان ندانستهاند . 82 اين قول منسوب به مشهور است . 83 در مقابل ، برخى آن را به مسلمانان داراى اعتقادات ضعيف كه اسلام در قلبشان استقرار نيافته ، اختصاص داده و گفتهاند : زكات به جهت تقويت اراده و استوارى قلوب آنان بر باقى ماندن در دين اسلام به ايشان داده مىشود . 84
در اينكه سهم مؤلفة القلوب پس از رسول اكرم صلى اللَّه عليه و آله ساقط گرديده يا نه ، اختلاف است ؛ چنان كه در سقوط سهم ياد شده در عصر غيبت ، اختلاف مىباشد . 85
5 . بردگان ( رقاب ) : دادن زكات براى آزادى اصناف زير از بردگان جايز است : بردهء مكاتبِ ناتوان از پرداخت مال الكتابه ( - - - ) مكاتبه ) ؛ بردهء مسلمانِ تحت فشار و سختى قرار گرفته و مطلق برده در صورتى كه جز برده ، مستحقى وجود نداشته باشد . 86
برخى گفتهاند : كسى كه كفّاره بر عهدهاش آمده ، اما از نظر مالى توان خريدن برده و آزاد كردن آن را ندارد ، مىتواند براى اين منظور از سهم رقاب استفاده كند . 87 برخى نيز آزاد كردن مطلق برده را از سهم رقاب جايز دانستهاند ؛ هرچند تحت فشار نباشد و مستحق زكات نيز وجود داشته باشد . 88
6 . بدهكاران ( غارمان ) : مراد ، بدهكارى است كه توان پرداخت بدهى خود را نداشته و وام دريافتى را در گناه صرف نكرده باشد . بنابر اين ، اگر مال را در راه معصيت صرف كرده باشد ، مستحق زكات نخواهد بود ، مگر آنكه توبه كند ، كه در اين صورت از سهم فقرا به او داده مىشود نه از سهم غارمان . 89 برخى در صورت توبه ، دادن زكات به وى از سهم غارمان را نيز جايز دانستهاند . 90 برخى ، تنها پرداخت زكات از سهم سبيل اللَّه را به او در صورت توبه جايز دانستهاند . 91 البته اعتبار توبه در دادن زكات از سهم فقرا بنابر قول به اعتبار عدالت در فقير است . 92
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 251
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٢٥١