معناشان متفاوت خواهد بود . در اين صورت در اينكه فقير نيازمندتر از مسكين است يا عكس آن ، اختلاف مىباشد . مشهور قول دوم است . بنابر اين قول ، فقير كسى است كه براى تأمين زندگى خود نيازمند مال است ؛ اما اين نيازمندى به حدّ سؤال از ديگران نرسيده است ؛ ليكن مسكين نيازمندى است كه شدّت نياز او را وادار به تحمل ذلّت سؤال و گدايى كرده است . 78
البته اين اختلاف ، ثمرهء مهمى در بحث زكات ندارد ؛ زيرا فقير و مسكين ، هر دو مستحق زكاتاند ؛ ليكن در اينكه نياز تا چه اندازه مجوّز گرفتن زكات است ، اختلاف مىباشد . بنابر قول مشهور ، كسى كه بالفعل يا بالقوه مئونهء سال خود و خانوادهء خويش را ندارد ، مستحق زكات است . بنابر اين ، دارندهء اموالى كه كفايت كنندهء زندگى او و خانوادهاش در طول سال مىباشد يا كاسب و صنعتگرى كه مئونهء زندگىاش از كسب يا صنعت تأمين مىشود ، مستحق زكات نيست .
قول مقابل مشهور ، كمتر بودن دارايى شخص - اعم از مال يا قيمت آن - از يكى از نصابهاى تعيين شده در اجناس متعلّق زكات است . بنابر اين ، كسى كه درآمدش در حدّ يكى از آن نصابها نيست مىتواند از زكات استفاده كند . 79
3 . كارگزاران : مراد از كارگزاران ( عاملان ) كسانىاند كه از سوى امام عليه السّلام يا نايب او مأمور گردآورى زكات و امور مربوط به آن مىباشند .
پرداخت زكات به اين صنف در ازاى كار آنان است . بدين جهت ، فقير بودن ايشان ، شرط جواز دريافت زكات نيست .
كارگزاران زكات بايد مكلّف ( بالغِ عاقل ) ، مؤمن ( شيعهء دوازده امامى ) ، عادل و غير هاشمى باشند ؛ از اين رو ، غير مكلّف همچون كودك و ديوانه ، غير شيعه از مخالفان ( - - - ) مخالف ) ، فاسق و هاشمى نمىتوانند عامل زكات شوند . در اينكه آشنا بودن به احكام مورد نياز و آزاد بودن نيز شرط است يا نه ، اختلاف مىباشد . 80
4 . مؤلفة القلوب : مراد از آن ، كافرانىاند كه دادن زكات به آنان موجب گرايش ايشان
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 250
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٢٥٠