زمان پرداخت زكات غلّه ( گندم و جو ) پس از درو كردن و جدا سازى آن از پوست و كاه و زكات خرما و كشمش پس از چيدن و خشك شدن است . 48
مقدار زكات غلّات : مقدار زكات غلّات در صورتى كه با آب باران ، نهر و مانند آن مشروب شود ، يك دهم و اگر با دلو ، ريسمان ، شتر آب كش ، دولاب ، ماشين آلات و مانند آن آبيارى گردد ، يك بيستم است و اگر به هر دو روش صورت گيرد ، حكم روش بيشتر جارى است و در صورت تساوى دو روش ، زكات آن يك دهم از نصف محصول و يك بيستم از نصف ديگر محصول خواهد بود . 49
مستثنيات : زكات در غلّات پس از خارج كردن مقاسمه ( - - - ) مقاسمه ) از محصول و رسيدن باقى به حدّ نصاب واجب مىشود . 50 در اينكه خراج ( - - - ) خراج ) نيز حكم مقاسمه را دارد يا نه ، اختلاف است ؛ هر چند قول نخست ، به ظاهر كلمات فقها ، 51 بلكه مشهور 52 نسبت داده شده است .
بنابر قول مشهور ، مئونه ( هزينههاى انجام گرفته براى به دست آوردن محصول ) نيز از آن خارج مىشود ؛ ليكن در اينكه آيا شرط تعلّق زكات به محصول ، رسيدن آن به حدّ نصاب پس از كسر مئونه است و در نتيجه اگر پس از كسر آن ، محصول به حدّ نصاب نرسد ، زكات واجب نيست ، يا آنكه شرط ، رسيدن به حدّ نصاب قبل از كسر هزينهها است و در نتيجه ، زكات به باقى مانده - پس از كسر مئونه - تعلّق مىگيرد ، هرچند پس از كسر از نصاب كمتر گردد و يا هزينههاى انجام گرفته قبل از وجوب زكات - مانند هزينهء آبيارى و شخم زدن زمين - پيش از نصاب معتبر است و در نتيجه اگر پس از كسر آنها باقى مانده به حدّ نصاب نرسد ، زكات واجب نمىشود ؛ اما هزينههاى انجام شده پس از وجوب زكات - از قبيل هزينه درو كردن و چيدن - پس از نصاب لحاظ مىشود كه نتيجهء آن وجوب زكات در باقى مانده است هرچند كمتر از نصاب باشد ؟ در مسئله سه قول وجود دارد . قول اول مشهور است . 53
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 244
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٢٤٤