خيار غريم ميّت
خيار غَريم ميّت : خيار ثابت براى طلبكار در تركهء ميّت .
خيار ياد شده عبارت است از تسلّط طلبكار بر فسخ عقد به سبب يافتن عين مال خود در تركهء ميّت . از آن در باب تجارت و تفليس سخن گفتهاند .
هرگاه بدهكار بميرد و بدهىاش برابر با تركهاش باشد ، طلبكارى كه مالش با عقد بيع يا قرض و مانند آن به ميّت منتقل شده ، با يافتن عين مال خود در تركه ، مىتواند با فسخ عقد ، مالش را پس بگيرد . « 1 »
بنابر قول مشهور ، شرط ثبوت خيار ياد شده برابر بودن مقدار بدهى با تركه است و در صورت كمتر بودن تركه از ميزان بدهى ميّت ، خيار ثابت نيست و طلبكارى كه عين مالش را در ميان تركهء ميّت يافته ، به نسبت طلبش با ديگر طلبكاران در تركهء ميّت شريك است . « 2 »
بنابر قول مشهور ، در ثبوت خيار ، تفاوتى بين بدهكارى كه پس از حكم حاكم به حجر او بميرد و بين غير او نيست . برخى ، ثبوت خيار را به صورت نخست اختصاص دادهاند « 3 » ( - - ) حجر ) .
در اينكه خيار غريم ميّت فورى است يا با تراخى نيز ثابت است ، اختلاف است . « 4 »
خيار مايفسد من يومه
خيار مايَفسُدُ مِن يَوْمِهِ : خيار ثابت در كالايى كه زود فاسد مىشود .
هرگاه كسى كالايى بفروشد كه بيشتر از يك شبانه روز نمىماند و فاسد مىشود ، مانند سبزى و برخى ميوهها ، در صورتى كه خريدار آن را تحويل نگرفته و بهاى آن را نپرداخته باشد ، فروشنده تا شب صبر مىكند و با داخل شدن شب ،
هامش
( 1 ) شرائع الاسلام 2 / 345 ؛ جواهر الكلام 25 / 296 .
( 2 ) مسالك الافهام 4 / 99 .
3 و 4 كفاية الاحكام 1 / 574 .