بردهء مسلمان - و نيز فرضى كه برده ، خود را از مولايش مىخرد - بنابر صحّت چنين معاملهاى - خيار مجلس ثابت نيست . « 11 »
( - - ) خيار )
خيال
- - ) تخيّل
خيانت
خيانت : مقابل امانت .
خيانت در مقابل امانت ، از رذائل اخلاقى است . به كسى كه در امانت تصرّف ناحق مىكند و رعايت امانتدارى نمىكند ، خائن گويند ؛ خواه موضوع امانت مال متعلّق به ديگرى باشد ، مانند وديعه ( - - ) وديعه ) و مالى كه به عنوان مضاربه ( - - ) مضاربه ) يا عاريه ( - - ) عاريه ) يا اجاره ( - - ) اجاره ) و مانند آنها در اختيار كسى قرار گيرد ، و يا امرى معنوى باشد ، مانند پيمانى كه با ديگرى بسته مىشود ، مثل قرارداد امان ( - - ) امان ) و آتش بس ( - - ) آتش بس ) . بنابر اين ، مىتوان گفت خيانت عبارت است از نقض عهد و تضييع امانت . برخى لغويان خيانت را به ارتكاب عمل خائن به صورت مخفى معنا كردهاند . « 1 » بنابر اين تعريف ، به تصرف در اموال ديگرى به صورت آشكار خيانت اطلاق نمىشود . از عنوان ياد شده در بابهايى نظير جهاد ، تجارت ، مضاربه ، مساقات ، وديعه ، لقطه ، شهادات ، حدود و تعزيرات سخن گفتهاند .
حكم : خيانت ، حرام « 2 » و موجب ثبوت تعزير ( - - ) تعزير ) است . « 3 »
آيا برداشتن مال گمشده ( - - ) لقطه ) بر كسى كه مىداند اگر آن را بردارد خيانت خواهد كرد ، حرام است يا كراهت شديد دارد ؟ مسئله اختلافى است . « 4 » برخى بين صورت علم به خيانت و خوف آن تفصيل داده و در فرض دوم قائل به كراهت شدهاند . « 5 » در مقابل ، برخى ديگر در هر صورت قائل به حرمت شدهاند . « 6 »
هامش
( 11 ) كتاب المكاسب 5 / 43 - 45 .
1 المفردات ( راغب ) ؛ مجمع البحرين / واژهء « خَوَن » .
2 تذكرة الفقهاء 12 / 147 .
3 المقنعة / 804 .
4 تحرير الاحكام 4 / 465 ؛ تذكرة الفقهاء ( ق ) 2 / 251 .
5 الدروس الشرعية 3 / 93 .
6 جواهر الكلام 38 / 306 .