حقّ خيار پيدا مىكند و مىتواند معامله را برهم زند . مراد از « يوم » يك شبانه روز است نه روز به تنهايى . « 1 » از آن در باب تجارت سخن گفتهاند .
خيار ياد شده از مصاديق خيار تأخير ( - - ) خيار تأخير ) است و احكام آن را دارد . « 2 » برخى گفتهاند : خيار ما يَفسُدُ من يومه در هر كالاى زود فاسد شدنى ، حتى در كمتر از نصف روز يا بيشتر از يك شبانه روز ، از زمان خوف فساد ، براى فروشنده ثابت مىشود و خصوصيتى براى فاسد شدنى در يك شبانه روز نيست . « 3 »
مراد از فساد ، فساد حقيقى ، يعنى از بين رفتن نيست ، بلكه مراد دگرگون شدن عين و نقصان وصف ، همچون تغيير رنگ و طعم ميوه و سبزى است . « 4 »
مشهور فقها قائل به ثبوت خيار در فرض ياد شدهاند ؛ « 5 » ليكن برخى قائلاند با داخل شدن شب معامله باطل مىشود نه آنكه فروشنده حقّ خيار پيدا مىكند . « 6 »
خيار ما يُفسِدُهُ المَبيت
- - ) خيار مايَفسُدُ مِن يومه
خيار مؤامره
خيار مؤامره : شرط خيار براى يكى از دو طرف معامله با صلاحديد فردى معين در مدتى معلوم « 1 » ( - - ) بيع مؤامره ) ، ( - - ) خيار شرط ) .
خيار مجلس
خيار مجلس : حقّ فسخ معامله براى هر يك از فروشنده و خريدار تا قبل از جدا شدن از يكديگر .
مراد از مجلس ، مكانى است كه معامله در آن جا صورت گرفته است . از اين عنوان در باب تجارت سخن گفتهاند .
خيار مجلس پس از تحقّق معامله براى هريك از فروشنده و خريدار تا زمانى كه از يكديگر جدا نشدهاند ، ثابت است ؛ بنابر اين ، حقّ خيار با انعقاد معامله ،
هامش
( 1 ) كتاب المكاسب 5 / 241 .
( 2 ) الحدائق الناضرة 19 / 54 - 55 .
( 3 ) جواهر الكلام 23 / 60 ؛ جامع المسائل ( بهجت ) 2 / 491 ؛ الدروسالشرعية 3 / 274 ؛ الحدائق الناضرة 19 / 52 - 54 .
( 4 ) جواهر الكلام 23 / 60 ؛ كتاب المكاسب 5 / 244 .
( 5 ) ارشاد الطالب 4 / 256 .
( 6 ) الانوار اللوامع 11 / 450 ؛ التنقيح الرائع 2 / 48 - 49 .
1 جواهر الكلام 23 / 35 - 36 و 27 / 218 .