مفقود ، دخيل در صحّت كالا باشد و بدون آن ، كالا معيوب به شمار رود ، كه در اين صورت ثبوت ارش از ناحيهء ثبوت خيار عيب ( - - ) خيار عيب ) است نه خيار رؤيت . « 5 »
اسباب سقوط :
1 . اسقاط خيار رؤيت پس از رؤيت .
در صحّت اسقاط خيار پس از عقد و قبل از رؤيت اختلاف است .
2 . تصرّف در كالا پس از رؤيت آن .
در سقوط خيار با تصرّف قبل از رؤيت اختلاف است .
3 . مبادرت نكردن به فسخ عقد پس از رؤيت ، بنابر قول به فوريت داشتن خيار رؤيت .
4 . شرط سقوط خيار در عقد بنابر قول برخى . « 6 » برخى ديگر ، اين شرط را فاسد و موجب بطلان عقد و گروه سوم ، تنها شرط را فاسد دانستهاند . « 7 »
خيار ردّ ثمن
خيار رَدّ ثَمَن : حق فسخ معامله ، ثابت براى فروشنده به شرط باز پس دادن بهاى كالا به خريدار ( - - ) بيع شرط ) .
خيار زمانى
خيار زمانى : خيار محدود به زمانى معيّن .
از آن در باب تجارت سخن گفتهاند .
خيار به لحاظ محدوديت و عدم محدوديت زمانى به خيار زمانى و غير زمانى تقسيم مىشود . خيار زمانى يا از سوى شارع محدود به زمانى خاص است ، مانند خيار حيوان ( - - ) خيار حيوان ) و يا از سوى دو طرف معامله ، مانند خيار شرط ( - - ) خيار شرط ) . مقابل آن خيار غير زمانى است كه محدود به زمانى خاص نيست ، مانند خيار غبن ( - - ) خيار غبن ) ، خيار عيب ( - - ) خيار عيب ) و خيار رؤيت « 1 » ( - - ) خيار رؤيت ) .
از قواعد مشهور فقهى ، قاعدهء تلف در زمان خيار است ؛ بدين معنا كه چنانچه كالا يا بهاى آن در زمان خيار تلف شود ، از جيب كسى رفته كه خيار ندارد . برخى
هامش
( 5 ) 253 .
( 6 ) نهاية الإحكام 2 / 507 ؛ الانوار اللوامع 11 / 435 .
( 7 ) جواهر الكلام 23 / 96 ؛ كتاب المكاسب 5 / 259 .
1 القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 2 / 143 .