در صورت زمان دار بودن آن ، خيار ثابت نيست . در ثبوت خيار در فرض حالّ شدن بدهى پيش از تقسيم اموال مفلّس ، اختلاف است . « 2 »
در اينكه خيار تفليس فورى است و با تأخيرِ اعمال آن ، ساقط مىشود يا با تراخى هم ثابت است و با تأخير در اقدام ساقط نمىشود ، اختلاف است . « 3 »
خيار تفليس تنها در عقود معاوضى محض ، مانند بيع ، صلح و قرض جارى مىشود و در عقود شبه معاوضى همچون نكاح و خلع جريان ندارد . « 4 »
خيار ثَلاث
- - ) خيار حيوان
خيار حيوان
خيار حيوان : خيار ثابت براى خريدارِ حيوان .
حقيقت خيار حيوان تسلّط خريدار حيوان بر فسخ عقد تا سه روز از زمان عقد است . از آن در باب تجارت سخن گفتهاند .
موضوع خيار حيوان ، خريد و فروش هر موجود ذى روح ، و مدّت آن بنابر مشهور - بلكه بر آن ادعاى اجماع شده - سه روز و دو شب است . « 1 » برخى قدما مدت آن را در كنيز مدت استبراى او ( - - ) استبراء ) دانستهاند . « 2 » آغاز خيار حيوان ، زمان عقد است . « 3 » برخى قدما مبدأ آن را زمان جدا شدن دو طرف معامله از يكديگر دانستهاند . « 4 »
خيار حيوان بنابر مشهور - بلكه بر آن ادعاى اجماع شده - به خريدار اختصاص دارد و فروشنده ، در صورتى كه بهاى پرداختى ، حيوان باشد از آن برخوردار نيست . « 5 »
اسباب سقوط :
1 . شرط سقوط آن در عقد .
2 . اسقاط آن پس از عقد .
3 . تصرف در حيوان يا نقل آن از ملك خود به عقد لازم همچون بيع يا غير لازم همچون هبه و يا به غير نقل ، مانند آميزش كردن با كنيز .
4 . سپرى شدن مدّت خيار . « 6 »
هامش
( 2 ) جواهر الكلام 25 / 299 .
( 3 ) 298 .
( 4 ) 299 .
1 جواهر الكلام 23 / 23 ؛ كتاب المكاسب 5 / 83 و 95 .
2 غنية النزوع / 219 ؛ الكافى فى الفقه / 353 .
3 كتاب المكاسب 5 / 92 .
4 غنية النزوع / 220 ؛ المبسوط 2 / 85 ؛ كتاب المكاسب 5 / 92 .
5 جواهر الكلام 23 / 24 .
6 29 - 30 ؛ كتاب المكاسب 5 / 97 .