بر ازدواج دختر و پسر نابالغ توسط ولىّ آنان بار مىشود ، همچنين ملكيت كودك نسبت به مالى كه به او بخشيدهاند ، و ضامن بودن او در صورت وارد كردن خسارت به ديگرى و جنب شدن كودك و ديوانه در صورت آميزش . « 5 »
حكم ولايى
حكم ولايى [ كم حكومتى ؛ حكم سلطانى ] : حكم صادر از ولىّامر مسلمانان .
حكم ولايى يا حكومتى عبارت است از امر و نهيى كه امام عليه السّلام يا نايب ايشان به عنوان ولىّ امر مسلمانان صادر مىكند .
تفاوت آن با فتوا و حكم قضايى اين است كه فتوا عبارت است از اخبار فقيه از حكم ثابت در شرع مقدس ( - - ) حكم ) و حكم قضايى عبارت است از انشاء حكم جزئى منطبق با احكام شرع براى فيصله دادن به نزاعها و اختلافها و احقاق حقوق افراد ؛ در حالى كه حكم ولايى عبارت است از انشاء حكم دربارهء آنچه كه به مصالح عمومى مسلمانان - اعم از سياسى ، اجتماعى و اقتصادى - مربوط مىشود . « 1 »
عنوان ياد شده از عناوين جديد است كه معاصران تحت عنوان ولايت فقيه يا حاكميت در اسلام از آن سخن گفتهاند .
قلمرو احكام ولايى : بدون شك ، زمام تشريع احكام شرع تنها در دست خداوند است ؛ زيرا تنها او عالم به مصالح و مفاسد است . « 2 » البته بر اساس روايات متعدد ، حقّ تشريع فى الجمله براى پيامبر اعظم صلّى اللَّه عليه و آله و امامان معصوم عليهم السّلام ثابت است ؛ « 3 » ليكن همهء فقهاى امامى بر اين نظر متفقند كه فقيه شأن تشريع ندارد ؛ بلكه موظف است به عنوان فقيه ، احكام شرع را از منابع آن استخراج و استنباط كند و به عنوان قاضى در موارد اختلاف و نزاع ، طبق احكام شرع ، انشاء حكم نمايد و به عنوان ولىّ امر مسلمانان - بنابر قول به ثبوت چنين
هامش
( 5 ) تحرير المجلّة 2 قسم 1 / 141 ؛ الإحصار و الصّد / 185 ؛ احكام الرضاع / 159 ؛ براهين الحج 2 / 4 - 5 .
1 بحوث فقهية هامّة / 511 .
2 524 .
3 الكافى ( كلينى ) 1 / 265 - 268 .