عالمان علم رجال اضمار در سند حديث را از اسباب ضعف آن شمردهاند ، مگر در صورتى كه قراينى بر رجوع ضمير به معصوم عليه السّلام دلالت كند ، كه در اين صورت ، روايت با دارا بودن شرايط پذيرفته و به مضمون آن عمل مىشود . « 1 »
( - - ) خبر واحد )
حديث معتبر
حديث معتبر : از اقسام خبر واحد .
عنوان ياد شده از اصطلاحات علم درايه و عبارت است از حديثى كه همه يا اكثر فقها به آن عمل نموده يا بر اعتبارش اقامهء دليل كردهاند . حديث معتبر به اين معنا اعمّ از حديث مقبول ( - - ) حديث مقبول ) است . « 1 » برخى آن را اين گونه تعريف كردهاند : حديثى كه اعتبار آن يا به جهت صحيح ، حسن يا موثّق بودن سند آن است ، يا به جهت وجود آن در اصول حديثىِ مورد اعتماد تمامى فقها ، همچون اصول حديثى زراره ، محمد بن مسلم ، فضيل بن يسار ، صفوان بن يحيى ، يونس بن عبد الرحمان ، احمد بن محمد بن ابى نصر ، عبيد اللَّه بن حلبى ، فضل بن شاذان و حفص بن غياث ، و يا به جهت نقل آن توسط كسى كه همهء فقها به روايات او عمل مىكنند ، مانند عمار ساباطى ( - - ) اصحاب اجماع ) و يا به جهاتى ديگر . « 2 »
( - - ) خبر واحد )
حديث معضل
حديث مُعْضَل : از اقسام خبر واحد .
حديث معضل - از اصطلاحات علم درايه و - حديثى را گويند كه از اسناد آن دو راوى يا بيشتر سقط شده باشد . برخى جايگاه سقوط راوى را به ميانهء اسناد اختصاص داده و گفتهاند : حديث معضل حديثى است كه از وسط اسناد آن ، دو راوى يا بيشتر افتاده باشد . برخى تعميم داده و گفتهاند : حديث معضل حديثى است كه از ابتدا يا ميانه يا آخر اسناد آن ، دو راوى يا بيشتر سقط شده باشد . حديث
هامش
( 1 ) وسائل الشيعة 30 / 283 - 284 ؛ الرواشح السماوية / 243 ؛ طرائف المقال 2 / 250 - 251 .
1 مقباس الهداية 1 / 282 ؛ اصول الحديث و احكامه / 91 .
2 نهايةالدراية ( سيدحسن صدر ) / 171 - 174 .