معضل به اين معنا از اقسام حديث مرسل است ( - - ) حديث مرسل ) .
گاهى حديث معضل بر حديثى اطلاق مىشود كه مشكل در مفاد آن است نه در سند . « 1 »
( - - ) خبر واحد )
حديث معلّق
حديث مُعَلَّق : از اقسام خبر واحد .
عنوان فوق اصطلاحى در علم درايه است .
به حديثى معلّق گويند كه از ابتداى سند آن يك راوى يا بيشتر افتاده باشد .
برخى ، آن را بر حديثى كه تمامى سند آن سقط شده باشد نيز اطلاق كردهاند ، مانند اينكه گفته شود : « امام صادق عليه السّلام چنين فرمود . . . » بدون آنكه سلسلهء سند آن ذكر گردد . « 1 » حديث معلّق از اقسام حديث مرسل است ( - - ) حديث مرسل ) .
( - - ) خبر واحد )
حديث معلّل
حديث مُعَللَّ : از اقسام خبر واحد .
حديث معلّل در اصطلاح علم درايه به حديثى اطلاق مىشود كه به حسب ظاهر ، متن و سند آن بدون اشكال ، ليكن در واقع در متن يا سند دچار ضعف دقيق و ظريفى باشد كه تنها افراد خبره و صاحب نظر در فن حديث متوجه اشكال آن مىشوند . « 1 » حديث معلّل بدين معنا اعتبار ندارد ؛ از اين رو ، آن را از اقسام حديث ضعيف ( - - ) حديث ضعيف ) برشمردهاند ؛ هرچند در اصطلاح متأخران ، حديث صحيح شمرده شود . « 2 »
حديث معلّل در كلمات متأخران به حديثى اطلاق مىشود كه علّت حكم در آن ذكر شده باشد . اصوليان در مقام تعارض دو حديث ، معلّل را بر غير معلّل مقدم ، و ذكر علّت را از اسباب ترجيح دانستهاند . « 3 » ليكن برخى ، معلّل بودن را از مرجّحات ندانستهاند . « 4 »
( - - ) خبر واحد )
هامش
( 1 ) نهاية الدراية ( سيدحسن صدر ) / 200 - 201 .
1 نهاية الدراية ( سيدحسن صدر ) / 187 - 188 .
1 وصول الاخيار / 111 - 112 .
2 مقباس الهداية 1 / 370 .
3 مسالك الافهام 7 / 221 - 222 ؛ الرسائل الفقهية ( خواجويى ) 1 / 261 ؛ رياض المسائل 13 / 213 - 214 .
4 مهذّب الاحكام 23 / 48 .