به آن تنها در نمازهايى است كه قرائت در آن به جهر خوانده مىشود . « 14 » همچنين جهر بسمله ( - - ) بسمله ) در موارد وجوب اخفات قرائت ، حتّى در ركعت سوم و چهارم در فرض اختيار حمد به جاى تسبيح ، بنابر قول مشهور مستحب است .
در مقابل مشهور ، چهار قول نقل شده است : وجوب جهر به بسمله مطلقا ؛ وجوب جهر تنها در دو ركعت اوّل نماز ظهر و عصر ؛ استحباب جهر تنها در دو ركعت اوّل نماز ظهر و عصر و قول چهارم استحباب جهر تنها براى امام جماعت . « 15 »
جهر تكبيرهاى نماز ميّت « 16 » ( - - ) نماز ميّت ) و نيز تكبيرة الإحرام « 17 » ( - - ) تكبيرة الإحرام ) و ديگر اذكار نماز بر امام مستحب است « 18 » ( - - ) اسماع ) . جهر تلبيه ( - - ) تلبيه ) براى مرد مستحب است . « 19 »
جهر حرام : جهر عمدى در موارد وجوب اخفات ، حرام و موجب بطلان نماز مىشود . « 20 » جهر قرائت براى زن در صورتى كه نامحرم صداى او را بشنود با علم به آن ، بنابر قول گروهى - بلكه بنابر آنچه به مشهور متأخران نسبت داده شده - حرام است و موجب بطلان نماز مىگردد ؛ هرچند برخى - بنابر قول به حرمت - بر بطلان اشكال كردهاند . « 21 »
جهر مكروه : جهر ذكرهاى نماز براى مأموم كراهت دارد . « 22 »
تخيير در جهر : نمازگزار در ذكرها و دعاهاى نماز جز حمد و سوره و تسبيح ، و زن در قرائت نمازهاى جهرى ( صبح ، مغرب و عشا ) در صورتى كه نامحرم صداى او را نشنود ، همچنين در قرائت نمازهاى اخفاتى ( ظهر و عصر ) بنابر قول به عدم وجوب اخفات بر زن ، مخيّر بين جهر و اخفات است « 23 » ( - - ) اخفات ) .
اگر شخصى بر اثر جنايت ديگرى نتواند جوهر صداى خود را آشكار كند ، بر جانى ديهء كامل ثابت مىگردد . « 24 »
هامش
( 14 ) 388 ؛ جواهرالكلام 10 / 372 - 373 .
( 15 ) . جامع المقاصد 2 / 268 ؛ مدارك الاحكام 3 / 359 - 360 ؛ جواهر الكلام 9 / 385 - 390 .
( 16 ) جواهر الكلام 12 / 99 .
( 17 ) مناهج الاحكام / 496 .
( 18 ) كشف الغطاء 2 / 285 ؛ الأقطاب الفقهية / 87 .
( 19 ) العروة الوثقى 4 / 668 .
( 20 ) جواهر الكلام 12 / 228 .
( 21 ) بحار الانوار 85 / 83 ؛ جواهر الكلام 9 / 383 ؛ مستمسك العروة 6 / 211 - 212 .
( 22 ) غنائم الايّام 2 / 538 ؛ المسائل الواضحة ( اراكى ) 1 / 257 .
( 23 ) جواهر الكلام 9 / 383 - 385 .
( 24 ) 43 / 316 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 593 .