جهر
جَهر : آشكار كردن جوهر صدا ، مقابل اخفات / آشكار كردن ( - - ) آشكار ) / عدم جريان نفَس هنگام تلفظ حرف ، از اصطلاحات علم تجويد ( - - ) تجويد ) .
از جهر به معناى اوّل در بابهاى صلات ، حج و ديات سخن رفته است .
جهر واجب : جهر در قرائت حمد و سورهء نماز صبح و دو ركعت اوّل نماز مغرب و عشا بنابر مشهور ، بلكه بر آن ادّعاى اجماع شده ، بر مرد واجب است . از برخى قدما استحباب آن نقل شده است . « 1 »
حدّ جهر : كلمات فقها در پايينترين حدّ جهر قرائت مختلف است . بسيارى گفتهاند : كمترين حدّ جهر آن است كه شخصِ نزديك نمازگزار ، قرائت او را بشنود ؛ ليكن محقق ثانى « 2 » و فقهاى پس از وى ، قيدى را به آن افزوده و گفتهاند :
جوهر صدا نيز بايد آشكار گردد و بدون آن جهر تحقق نمىيابد هرچند فرد نزديك نمازگزار قرائت او را بشنود . « 3 »
بالاترين حدّ جهر بنابر تصريح بسيارى آن است كه به حدّ افراط ( خارج از حدّ متعارف ) ، مانند فرياد زدن نرسد . « 4 »
كسى كه وظيفهاش جهر قرائت است اگر به عمد آهسته بخواند نمازش باطل است ؛ « 5 » ليكن در فرض جهل يا فراموشى نمازش صحيح است و نيازى به اعادهء قرائت نيست . « 6 » بسيارى ، جهر خارج از حدّ متعارف - مانند فرياد زدن - را موجب بطلان نماز دانستهاند . « 7 » در مقابل ، برخى آن را مبطل نمىدانند . « 8 »
جهر مستحب : جهر قرائت در موارد زير مستحب است : نماز آيات « 9 » ( - - ) نماز آيات ) ؛ نماز جمعه ( - - ) نماز جمعه ) ؛ بنابر قول گروهى نماز ظهر روز جمعه ؛ « 10 » نماز عيدين ( فطر و قربان ) ؛ « 11 » نماز استسقا « 12 » ( - - ) نماز باران ) و نوافل شبانه . « 13 »
جهر قنوت براى امام جماعت و كسى كه فرادا نماز مىخواند ، بنابر قول مشهور مستحب است . قول مقابل ، استحباب جهر
هامش
( 1 ) جواهرالكلام 9 / 364 - 370 .
( 2 ) جامع المقاصد 2 / 260 .
( 3 ) الحدائق الناضرة 8 / 137 - 140 ؛ مفتاح الكرامة 4 / 646 - 648 .
( 4 ) جواهر الكلام 9 / 382 ؛ مستمسك العروة 6 / 215 .
( 5 ) جواهر الكلام 12 / 228 .
( 6 ) 230 ؛ غنائم الايّام 2 / 538 .
( 7 ) جواهر الكلام 9 / 382 ؛ العروة الوثقى 2 / 511 ؛ مهذّب الاحكام 6 / 304 ؛ مستند العروة ( الصلاة ) 3 / 435 .
( 8 ) العروةالوثقى 2 / 511 .
( 9 ) جواهر الكلام 11 / 457 .
( 10 ) 133 - 134 ؛ مستمسك العروة 6 / 202 - 204 .
( 11 ) العروة الوثقى 3 / 397 .
( 12 ) جواهر الكلام 12 / 151 .
( 13 ) مستند الشيعة 5 / 185 .