جهت
جهت : سَمت .
آنچه را كه متحرك با حركت خود آن را قصد مىكند ، جهت گويند ؛ خواه حسّى باشد يا معنوى .
از احكام آن در بابهاى طهارت ، صلات ، حج ، وقف و وصيّت سخن گفتهاند .
جهت كعبه : قبلهء كسانى كه كعبه را مىبينند خود كعبه است ؛ امّا قبلهء كسانى كه دور از مسجد الحرام زندگى مىكنند بنابر قول بسيارى از فقها جهت كعبه مىباشد ( - - ) قبله ) . كلمات فقها در مراد از جهت مختلف است . سمتى كه كعبه در آن است و سمتىكه گمان مىرود كعبه در آن باشد از جملهء آنها است . « 1 »
وقف بر جهت : وقف به اعتبار موقوفٌ عليه به وقف خاص و وقف عام تقسيم مىشود . از مصاديق وقف عام ، وقف بر جهت عام - مانند مساجد و مدارس - است « 2 » ( - - ) وقف ) .
وقف بر جهت حرام ، مانند وقف مالى براى تدوين يا ترويج كتب ضالّه ( - - ) كتب ضالّه ) ، همچنين وقف مالى براى كليسا جهت تعمير يا فرش كردن و مانند آن صحيح نيست . البته مورد آخر از كافر صحيح است . « 3 »
وصيّت براى جهت : وصيّت كردن براى جهت عام ، مانند فقرا ، سادات ، ساختن مساجد ، مدارس و بازسازى مشاهد مشرّفه ( - - ) مشاهد مشرّفه ) صحيح است و نيازى به قبول طرف و حتى اذن حاكم شرع نيست . « 4 »
جهات چهارگانه ( شمال ، جنوب ، شرق و غرب ) : چنانچه آب براى وضو يا غسل يافت نشود ، جست و جو از آن در آبادى تا حدّ يأس از وجود آن ، و در بيابان به قول مشهور ، در زمين ناهموار به اندازهء بُرد يك تير ( حدود دويست گام ) و در زمين هموار به اندازهء برد دو تير از چهار جهت واجب است « 5 » ( - - ) تيمّم ) .
به قول مشهور ، با فقدان علم و نيز ظن به قبله و وسعت وقت به سمت هر يك از چهار جهت يك نماز گزارده مىشود . « 6 »
نماز گزاردن بين قبرها بنابر مشهور مكروه است ؛ مگر آنكه بين نماز گزار و قبر
هامش
( 1 ) مستمسك العروة 5 / 176 - 179 .
( 2 ) تحرير الوسيلة 2 / 70 .
( 3 ) 71 .
( 4 ) الروضةالبهية 5 / 19 - ( 20 )
( 5 ) جواهرالكلام 5 / 79 - 80 .
( 6 ) 7 / 409 .