از چهار جهت به اندازهء ده ذراع ( - - ) ذراع ) فاصله باشد . « 7 »
بنابر قول منسوب به مشهور ، حج تمتّع وظيفهء كسى است كه فاصلهء محلّ زندگىاش تا مكّه يا مسجد الحرام - بنابر اختلاف اقوال - از هر جهت شانزده فرسخ ( حدود 86 كيلومتر ) باشد . « 8 »
جهت صدور - - ) ترجيح جهتى
جهد مقلّ
جُهد مُقِلّ : تلاش نادار .
عنوان ياد شده در روايتى از امام صادق عليه السّلام « 1 » و به تبع در باب زكات آمده است . مفاد روايت اين است كه بافضيلتترين صدقهها صدقهء كسى است كه خود به مالى كه صدقه مىدهد نيازمند است ؛ زيرا چنين صدقهاى ، مصداق ايثار و مقدم داشتن ديگرى بر خود مىباشد و خداوند در قرآن كريم از چنين فردى ستايش كرده است . « 2 » البته در روايتى ديگر ، بهترين نوع صدقه ، صدقه از سر بى نيازى دانسته شده است . « 3 »
برخى در مقام جمع بين دو روايت گفتهاند : مراد از بى نيازى در روايت دوم ، سخاوت نفس و قوّت اراده به جهت اطمينان داشتن به خدا است - نه بى نيازى ظاهرى و مادّى - بدين معنا كه از روى سخاوت و با ميل درونى و خاطرى آسوده صدقه دهد . « 4 » بنابر اين ، بين مفاد دو روايت تنافى اى وجود ندارد .
برخى ديگر گفتهاند : مورد روايتِ نخست جايى است كه صدقه دهنده تنها باشد و عيال واجب النفقه نداشته باشد ، امّا روايت دوم ناظر به صدقه دهندهء عيال وار است كه مازاد بر مخارج آنان را صدقه مىدهد . « 5 »
برخى نيز گفتهاند : حديث اوّل ناظر به كسى است كه توان و تحمل صبر را دارد ؛ اما حديث دوم ناظر به فردى است كه چنين تحمل و توانى را ندارد . « 6 »
هامش
( 7 ) 8 / 352 و 360 .
( 8 ) الروضة البهية 2 / 204 ؛ العروة الوثقى 4 / 599 - 600 .
1 وسائلالشيعة 9 / 432 .
2 حشر / 9 .
3 الكافى ( كلينى ) 4 / 26 ؛ وسائل الشيعة 9 / 426 و 430
4 مجمع البحرين / واژهء « جهد » .
5 الدروس الشرعية 1 / 255 ؛ وسائل الشيعة 9 / 429 - 431 ؛ مجع البحرين / واژهء « جهد » .
6 روضة المتقين 3 / 213 .