قاعدهء تجاوز : اگر مكلّف در به جا آوردن جزئى از عبادت پس از تجاوز از محل آن شك كند - مثلا در نماز پس از به جا آوردن سجده شك كند ركوع را گزارده يا نه - براساس قاعدهء تجاوز از محل ، نبايد به شك خود اعتنا كند و بر اين شك هيچ اثرى مترتّب نيست . ملاك قاعدهء تجاوز ، شك در اتيان جزء است نه شك در صحّت با احراز وجود آن « 8 » ( - - ) قاعدهء تجاوز ) .
تجاوز ؛ قاعده
- - ) قاعدهء تجاوز
تجاهر به فسق
- - ) تظاهر به فسق
تجديد
تجديد : از نو انجام دادن عمل .
از آن به مناسبت در بابهاى مختلف فقهى نظير طهارت ، صوم ، حج و نكاح سخن رفته است كه به اهمّ مباحث و مسائل آن اشاره مىشود .
حكم : تجديد به واجب ، حرام ، مستحب ، مكروه و مباح تقسيم مىشود .
واجب : تجديد وضو بر مستحاضهء قليله و متوسطه براى هر نماز واجب است « 1 » ( - - ) استحاضه ) .
حرام : اگر معابد اهل ذمّه ( - - ) اهل ذمّه ) خراب شود بنابر قول برخى تجديد بناى آن حرام است ؛ هرچند در صورت عدم خرابى ، وجود معبد بلامانع باشد . « 2 »
مستحب : كسى كه وضو دارد تجديد آن براى هر نماز - اعم از فريضه و نافله - مستحب است ؛ « 3 » ليكن در استحباب تجديد وضو افزون بر يك بار براى يك نماز و نيز در مشروعيت آن براى غير نماز از ديگر غايات وضو همچون مسّ قرآن و ورود به مسجد ، اختلاف است . برخى در فرض فاصله افتادن بين وضوى اوّل و دوم به زمان قابل اعتنا ، قائل به مشروعيت تجديد افزون بر يك بار آن براى يك نماز شدهاند .
برخى بين صورت احتمال پيدايى حدث ( از نواقض وضو ) و عدم آن تفصيل داده ،
هامش
( 8 ) . مأة قاعدة فقهية / 84 .
1 . جواهر الكلام 3 / 313 و 319
2 . 21 / 284
3 . مستند الشيعة 2 / 37