تجانس
تجانس : همجنس بودن .
در باب تجارت و شركت به مناسبت آمده است .
از شرايط تحقّق ربا در معامله ، همجنس بودن كالا و بهاى آن است ( - - ) ربا ) .
از اسباب شركت ( - - ) شركت ) ممزوج شدن دو مال همجنس است ؛ به صورت قهرى يا اختيارى . « 1 »
تجاوز
تجاوز : گذشتن از حد .
تجاوز به معناى گذشتن از حد است .
اگر گذشتن از حد نسبت به ديگران باشد از آن به تعدّى و ظلم ( - - ) ظلم ) تعبير مىشود . « 1 » چنانكه از تجاوز نسبت به افعال انسان در ارتباط با خودش به افراط ( - - ) افراط ) ، اسراف ( - - ) اسراف ) و تبذير ( - - ) تبذير ) تعبير مىشود . اين عنوان به مناسبت در بابهايى نظير طهارت ، صلات ، صوم ، حج ، جهاد و ديات به كار رفته است .
طهارت : اگر خون ديدن زن از ده روز تجاوز كند ، مازاد بر ده روز حكم حيض ندارد ( - - ) حيض ) ، بلكه استحاضه بوده و محكوم به احكام آن است « 2 » ( - - ) استحاضه ) .
اگر نجاست مخرج غائط از حدّ معمول تجاوز كند ، با سنگ و پارچه و مانند آن پاك نمىشود بلكه تنها با آب پاك مىگردد « 3 » ( - - ) استنجاء ) .
به نظر مشهور در شستن دستها و صورت در وضو ، تجاوز از دو بار ، بدعت و حرام است . « 4 »
حج : براى كسى كه قصد ورود به مكّه را دارد تجاوز از ميقات ( - - ) ميقات ) جز در موارد استثنا شده ، بدون احرام جايز نيست . « 5 »
جهاد : در نهى از منكر تجاوز از حدّ نياز در توسّل به زور حرام است « 6 » ( - - ) امر به معروف و نهى از منكر ) .
ديات : ديهء قتل برده - اعم از غلام و كنيز - تا زمانى كه از مقدار ديهء انسان آزاد فراتر نرفته ، قيمت آن است و در صورت تجاوز از مقدار ديهء حرّ ، ديهء آن به اندازهء ديهء فرد آزاد خواهد بود « 7 » ( - - ) بردگى ) .
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام 26 / 291 - 293 .
1 . منتقى الاصول 4 / 445
2 . المبسوط 1 / 69
3 . جواهر الكلام 2 / 28 ؛ العروة الوثقى 1 / 172
4 . جواهر الكلام 2 / 279
5 . مناسك حج ( امام خمينى ) / 59 ؛ مستمسك العروة 11 / 305 - 306 ؛ حول مسائل الحج ( گلپايگانى ) / 33
6 . تحرير الوسيلة 1 / 478 - 481
7 . جواهر الكلام 43 / 42