موجب ترتّب احكام رضاع ( - - ) رضاع ) مىشود ، و در صورت شك در اثر گذارى تا آن حدّ ، به دو كارشناس عادل رجوع مىشود . « 2 » در قصاص اعضا ( - - ) قصاص ) ، در صورت شك در امكان استيفا به مثل « 3 » ، و نيز در مواردى كه مجنى عليه يا ولىّ او مدّعى از بين رفتن يا نقص حسّ بينايى يا چشايى يا بويايى و يا عقل وى باشند ، براى اثبات آن به دو كارشناس عادل رجوع مىشود . « 4 » همچنين اثبات روييدن مو - در صورت وقوع جنايت بر عضو داراى مو - منوط به نظر اهل خبره است . « 5 » اعتبار شرايط شهادت در اهل خبره در مورد تعيين ارش ، مورد اختلاف است ( - - ) ارش ) .
قسم دوم : براى تشخيص قبله « 6 » ، محاذات ميقات ( - - ) ميقات ) در صورت عدم امكان تحصيل علم « 7 » و نيز بيمارىاى كه روزه نگرفتن « 8 » و تيمّم « 9 » را بر مكلّف روا مىدارد ، به اهل خبره هر چند فاسق يا كافر ، مراجعه مىشود .
اهل ذمّه
اهل ذمّه : اهل كتاب متعهّد به شرايط ذمّه .
كافران دو گروهاند : اهل كتاب ( - - ) اهل كتاب ) و غير اهل كتاب .
غير اهل كتاب ، راهى جز پذيرش اسلام ندارند ، ليكن اهل كتاب سه راه در پيش دارند : پذيرش اسلام ، جنگ ، و التزام به شرايط ذمّه . به كسانى كه راه سوم را انتخاب كنند ، اهل ذمّه يا ذمّى گفته مىشود ، و دولت اسلامى در قبال تعهّد ايشان به شرايط ذمّه ، متعهّد است از آنان به عنوان شهروند حمايت كند و هيچ مسلمانى حق تعرّض به آنان را ندارد . « 1 » از اين موضوع در باب جهاد بحث شده است و در بابهاى خمس ، تجارت ، ايلاء ، وكالت ، شهادت ، حدود ، قصاص و ديات به مناسبت از آن سخن رفته است .
قرارداد ذمّه : عقد ذمّه از ايجاب و قبول تشكيل شده و با هر لفظى كه بيانگر مقصود باشد ، مىتوان آنها را ادا كرد . « 2 »
هامش
( 2 ) جواهر الكلام 29 / 276 .
( 3 ) 42 / 402 .
( 4 ) 43 / 302 و 311 و تحرير الوسيلة 2 / 588 - 591 .
( 5 ) الروضة البهية 10 / 200 و تحرير الوسيلة 2 / 571 .
( 6 ) جواهر الكلام 7 / 345 - 348 .
( 7 ) العروة الوثقى 2 / 555 .
( 8 ) جواهر الكلام 16 / 346 .
( 9 ) 5 / 110 .
1 فقه الصادق 13 / 50 - 52 .
2 مهذّب الاحكام 15 / 180 .