اضبط كتابهاى روايى ، كتاب « الكافى » نگاشتهء محمد بن يعقوب كلينى ( م 328 ه . ق ) است . « 2 » كتاب « من لا يحضره الفقيه » نگاشتهء شيخ صدوق ( م 381 ه . ق ) « 3 » و « الاستبصار » و « تهذيب الاحكام » ، نگاشتهء شيخ طوسى ( م 460 ه . ق ) به ترتيب در مرتبه بعد قرار دارند . « 4 »
در ميان عالمان علم رجال ، « احمد بن على بن احمد نجاشى » ( م 450 ه . ق ) اضبط از ديگران و آشناتر به حال رجال موجود در سند احاديث است . « 5 »
اضحيه
- - ) قربانى
اضراب
اضراب : صرفنظر كردن و رويگردان شدن از سخن نخست خويش به « بل » و مانند آن .
از آن در بابهايى همچون طلاق و اقرار سخن رفته است .
اقرار : اضراب از اقرار اول به اقرار دوم ، موجب ناديده گرفتن اقرار نخست نمىشود .
بنابراين اگر ، كسى بگويد اين فرش از آن حسن است ، بلكه از آن حسين است ، فرش به حسن داده مىشود و قيمت آن به حسين پرداخت مىگردد ، مگر به قرينه معلوم شود كه اقرار اول ، به اشتباه صورت گرفته است . در اين صورت ، اقرار دوم پذيرفته مىشود .
اگر در جمله ، قبل و بعد واژهء « بل » مطلق باشد ، ليكن يكى از آن دو بيشتر از ديگرى باشد - مانند آن كه بگويد به حسن هزار تومان ، بلكه دو هزار تومان بدهكارم - حكم به بيشتر مىشود . فروع ديگرى نيز در مسأله هست كه در كتابهاى فقهى آمده است . « 1 »
طلاق : اگر طلاق دهنده بگويد زينب طالق است ، بلكه رقيّه ، در اين كه طلاق نسبت به هر دو همسرش تحقّق پيدا مىكند يا تنها نسبت به اوّلى ، اختلاف است . « 2 »
هامش
( 2 ) جواهر الكلام 2 / 338 ؛ 3 / 61 و مرآة العقول 1 / 3 .
( 3 ) جواهر الكلام 6 / 11 .
( 4 ) الرسائل الفقهية ( وحيد بهبهانى ) / 124 .
( 5 ) الفوائد الرجالية 2 / 45 و التنقيح ( الصلاة ) 1 / 421 .
1 جواهر الكلام 35 / 21 - 24 .
2 32 / 101 و مسالك الافهام 9 / 111 .