نجاست چيزى كه با آن آب ، شسته شده است « 1 » ( - - ) اصل موضوعى ) .
اصل حلّيت
- - ) قاعدهء حلّيت
اصل سببى
اصل سببى : اصل جارى در جانب سبب .
در مواردى كه شك در چيزى ناشى از شك در چيزى ديگر باشد ، به اصل جارى در طرف سبب ، اصل سببى و به اصل جارى در طرف مسبّب ، اصل مسبّبى گفته مىشود مانند موردى كه انسان لباس نجسى را با آبى بشويد ، سپس در پاك شدن آن به جهت شك در پاك بودن آب شك كند . در صورتى كه حالت سابقه آب مورد استفاده ، طهارت باشد پاك بودن آن استصحاب مىشود ( - - ) استصحاب ) . اين استصحاب ، اصل سببى و استصحاب نجاست لباس - كه ناشى از شك در نجاست آب مىباشد - اصل مسبّبى خواهد بود . از اين اصل در اصول فقه ، بحث برائت و استصحاب سخن رفته است .
تقدم اصل سببى بر مسبّبى : در صورت تعارض اصل سببى و مسبّبى مانند تعارض استصحاب طهارت با استصحاب نجاست لباس در مثال ياد شده ، اصل سببى بر اصل مسبّبى مقدّم است و حكم به طهارت لباس مىشود . در وجه تقدّم كه آيا به جهت حكومت ( - - ) حكومت ) اصل سببى بر مسبّبى است يا ورود آن ( - - ) ورود ) اختلاف است . معروف ميان اصوليان قول به حكومت است . « 1 »
اصل شرعى
اصل شرعى : اصل عملى معتبر از جانب شارع .
هر حكم ظاهرى ( - - ) حكم ظاهرى ) كه از ناحيهء شارع جعل شده باشد ، اصل شرعى ناميده مىشود اعم از اصولى كه در شبههء حكمى و شبههء موضوعى جارى مىشوند مانند برائت شرعى ( - - ) برائت ) ،
هامش
( 1 ) الموسوعة الفقهية الميسّرة 3 / 503 و فرائد الاصول 3 / 405 .
1 فرائد الاصول 3 / 394 و الموسوعة الفقهية الميسّرة 3 / 490 - 492 .