چنين تمكّنى در موارد لزوم احتياط وجود ندارد . « 6 »
اصلاح ذات البين
- - ) اصلاح
اصل استصحاب
- - ) استصحاب
اصل اشتغال
- - ) اصل احتياط
اصل اطلاق
- - ) اصل لفظى
اصل برائت
اصل برائت : قانون رهايى بخش ذمّهء مكلّف از تكليف .
اصل برائت از اصول عمليّه ( - - ) اصل عملى ) است كه هنگام شك در اصل تكليف و دست نيافتن به دليلى معتبر از كتاب ، سنّت ، اجماع و يا عقل ، به آن رجوع مىشود و مفاد آن برداشته شدن مسئوليّت تكليف مجهول از عهدهء مكلّف است .
اين اصل ، در تمامى بابهاى فقه كاربرد دارد و در علم اصول ، مبحث اصول عمليّه ، مورد بحث قرار گرفته است .
اصل برائت ، به اصل برائت شرعى و اصل برائت عقلى تقسيم مىشود . اوّلى ، حكم شارع به مباح بودن ارتكاب يا ترك چيزى كه حكم واقعى آن مشكوك است و دومى ، حكم عقل به عدم عقاب براى ارتكاب يا ترك آن مىباشد .
جايگاه اصل برائت : شك يا در اصل حكم است مانند شك در حرمت سيگار كشيدن ، و يا در موضوع حكم مانند شك در شراب يا سركه بودن يك مايع . اوّلى ، شبههء حكمى و دومى شبههء موضوعى است . متعلّق شك در اين دو قسم يا حرمت چيزى است مانند مثال ياد شده و يا وجوب چيزى مانند شك در وجوب سوره در نماز و يا شك در يكى يا دو تا بودن نماز فوت شده كه اوّلى ، شبههء تحريمى و دومى ، شبههء وجوبى است . در شبههء موضوعى اعم از تحريمى و وجوبى و نيز در شبههء وجوبى اعم از حكمى و موضوعى ، اصل برائت جارى مىشود و در جارى شدن آن در شبههء
هامش
( 6 ) فوائد الاصول 3 / 400 - 402 .