در بابهاى زكات ، نكاح و قضاء آمده است ، اشاره مىشود .
اصلاح ذات البين : آشتى دادن دو يا چند نفرى كه با هم كينه و دشمنى دارند ، مستحب و در موردى كه حفظ جان مؤمنى بر آن توقّف دارد ، واجب است . از موارد مصرف زكات ( - - ) زكات ) ، صرف آن براى اصلاح ذات البين است . « 1 » مستحب است قاضى پيش از داورى ، دو طرف دعوا را به صلح و آشتى فراخواند و در صورت خوددارى آن دو ، حكم را صادر نمايد . « 2 »
اصلاح بين زن و شوهر : براى اصلاح ميان زن و شوهرى كه با يكديگر اختلاف پيدا كردهاند ، حكمى از طرف زن و حكمى از سوى مرد برگزيده مىشود تا بر مبناى مصلحت ، ميان آنان آشتى دهند . در اين كه اين كار ، واجب است يا مستحب ، اختلاف است « 3 » ( - - ) شقاق ) .
( - - ) افساد )
اصل احتياط
اصل احتياط : قاعدهء عمل به فارغ كنندهء ذمّهء مكلّف از تكليف هنگام جهل به حكم واقعى .
اصل احتياط از اصول عملى ( - - ) اصل عملى ) و عبارت است از عمل به چيزى كه در پرتو آن ، ذمّهء مكلّف از تكليف متوجه وى ، فارغ و رها مىشود .
احتياط از دو بعد فقهى و اصولى مورد بحث قرار گرفته است . بحث احتياط در فقه از آن جهت است كه در كنار اجتهاد و تقليد يكى از راههاى امتثال تكليف است ( - - ) احتياط ) .
بحث احتياط در اصول فقه نيز از آن جهت است كه مبنى و ملاك وجوب احتياط در شبهات با قطع نظر از نوع مكلّف ( مجتهد ، مقلّد و يا محتاط ) تبيين مىگردد .
اقسام : احتياط بر دو قسم است :
1 . احتياط عقلى [ - قاعدهء اشتغال ؛ اصل اشتغال ] : احتياط عقلى عبارت است از حكم عقل به لزوم فارغ كردن ذمّه از عهدهء تكليف منجّز در صورت
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 15 / 361 - 362 و مستمسك العروة 9 / 265 - 268 .
( 2 ) جواهر الكلام 40 / 145 .
( 3 ) 31 / 209 - 215 .