در چنين فرضى در اين كه اعمال انجام گرفته بر اساس اجتهاد نخست ، مجزى است ، يا كفايت نمىكند و بايد طبق اجتهاد جديد اعاده شود ، اختلاف است ( - - ) اجزاء ) .
راههاى ثبوت : اجتهاد از سه راه ثابت مىشود : يقين شخص مقلّد ، شيوع و شهرت يقينآور و گواهى دو عادل آگاه و خبره در صورتى كه گواهى دو عادل آگاه ديگر با آن معارض نباشد . « 14 » در ثبوت اجتهاد به خبر دادن فرد ثقه از آن اختلاف است . « 15 »
اجحاف
اجحاف : زيان افزون بر توان بر حسب معمول .
از بررسى موارد كاربرد اجحاف در فقه به دست مىآيد كه موارد كاربرد آن ، اموال و مراد از آن ، زيان غير قابل تحمّل بر حسب عادت و رسيدن به حدّ حرج ( - - ) حرج ) است . « 1 »
از احكام اجحاف با دو ويژگى ياد شده در بابهاى طهارت ، صلات ، حج و تجارت سخن گفته شده است .
كسى كه براى نماز ، ساتر ( - - ) پوشش ) يا براى وضو و غسل ، آب در اختيار ندارد ، تهيّهء آنها چنانچه موجب اجحاف به وى گردد ، واجب نيست . « 2 » فراهم كردن اسباب سفر حج و تأمين هزينههاى رفت و برگشت نيز چنانچه به اجحاف بينجامد ، واجب نيست . « 3 » اگر محتكر ( - - ) احتكار ) در قيمتگذارى جنس اجحاف كند ، چنان كه به بيشتر فقها نسبت داده شده است ، حاكم شرع مىتواند اجناس او را قيمتگذارى نمايد . « 4 »
هامش
( 14 ) 208 - 212 و مستمسك العروة 1 / 38 .
( 15 ) مهذّب الاحكام 1 / 36 - 37 .
1 مستمسك العروة 4 / 325 ؛ 10 / 81 ؛ جواهر الكلام 17 / 257 ؛ العروة الوثقى 2 / 431 و معتمد العروة 1 / 93 - 95 .
2 مستمسك العروة 4 / 325 .
3 جواهر الكلام 17 / 257 و مستمسك العروة 10 / 81 .
4 الموسوعة الفقهية الميسّرة 1 / 293 و جواهر الكلام 22 / 485 - 486 .