بنابراين ، در اجتماع تازيانه ( - - ) تازيانه ) و رجم ( - - ) رجم ) ، تازيانه مقدّم مىشود . « 9 »
4 . اجتماع نماز عيد و جمعه : در صورت اجتماع نماز عيد ( - - ) نماز عيد ) و نماز جمعه ( - - ) نماز جمعه ) در يك روز - در فرض وجوب آن دو - به قول مشهور ، كسانى كه در نماز عيد شركت كردهاند نسبت به حضور در نماز جمعه مخيّرند . برخى اين حكم را مخصوص كسانى دانستهاند كه راهشان به محل برگزارى نماز جمعه دور است . برخى ديگر انجام هر دو را واجب دانستهاند . « 10 »
اجتماع امر و نهى
اجتماع امر و نهى : توجّه و تعلّق امر و نهى به يك موضوع .
از عنوان ياد شده در اصول فقه ، مباحث الفاظ سخن رفته است . برخى اصوليان ، تحت عنوان ملازمات عقليّه از آن بحث كردهاند .
بدون شك ، تعلّق امر و نهى به يك عمل داراى يك عنوان در يك زمان ، محال است مانند امر به اقامهء نماز در زمانى معيّن و نهى از اقامهء آن در همان زمان ، ليكن مورد اختلاف ، ميان اصوليان امكان تعلّق امر و نهى به يك عمل داراى دو عنوان است : يكى متعلّق امر و ديگرى متعلّق نهى ؛ مثال معروف آن ، نماز در زمين غصبى است . در اين مورد ، امر و نهى به يك موضوع داراى دو عنوان نماز و غصب تعلّق گرفته است ؛ زيرا عملى كه به عنوان نماز در مكان غصبى انجام مىگيرد ؛ مصداق عنوان نماز و غصب است ؛ از اين رو ، عمل از جهتى مورد امر و از جهتى ديگر مورد نهى قرار گرفته است .
گروهى از اصوليان از اين جهت كه دو عنوان هرچند به حسب ظاهر در وجود خارجى متّحد ، ليكن در عنوان ، متعدّداند و تعدّد عنوان از نظر عقلى مستلزم تعدّد معنون است - به عبارت ديگر ، نماز در جاى غصبى هرچند از
هامش
( 9 ) 41 / 345 .
( 10 ) 11 / 395 - 396 .