وجودى و احكام ضرورى . احكام فيزيكى وجودى ، و احكام رياضى ضرورى هستند .
ب ) كانت ضمن تحليل مفهوم مثلث روشن ساخت كه از مفهوم مثلث مىتوان معناى ذاتى آن را استنتاج كرد ولى معناى لازم آن را نمىتوان . او مىگويد : « فرض كنيم مفهوم يك مثلث را به فيلسوفى بدهند و او را واگذارند تا با روش خود بيابد كه نسبت زواياى آن با زاويه قائمه چيست . در پيش روى او تصورى است از شكلى كه با سه خط مستقيم محدود شده است و داراى سه زاويه است . او هرچه بيشتر درباره اين مفهوم تأمّل كند به چيز جديدى نخواهد رسيد » . 27
كانت در اين مثال مىخواهد توضيح دهد كه با تصور مثلث مىتوان پى برد كه داراى سه خط مستقيم و سه زاويه است ولى نمىتوان پى برد كه مجموع زواياى آن برابر با 180 درجه است ، زيرا كيفيّت كميّت نيست .
كانت و غزالى ، هردو ، احكام هندسه اقليدسى را تاليفى مىدانند ؛ زيرا نمىتوان اصول متعارف اين هندسه را اثبات كرد . هردو آنها معتقدند كه هندسه اقليدسى مطلق و ضرورى است . به قول غزالى « اگر به كمك حيلهاى بتوان زواياى مثلث را از دو قائمه كمتر يا بيشتر كرد ، مثلث ديگر مثلث نخواهد بود » . 28
2 - [ احكام مربوط به ] حساب
الف - اينكه هر عددى يا مساوى غير از خود است يا متفاوت از آن ، « لازم » است و « ذاتى » نيست .
با تامل در قاعده فوق كه در معيار العلم آمده است ، مىتوان دريافت كه غزالى قضاياى حساب را از نوع احكام تاليفى مىداند . او در