ليذهب : « لام » در اينجا به معناى « كى » و براى تعليل است . چنان كه مىگوييم :
« إنى أصلّى ، لكى أدخل الجنّة ؛ أى لأدخل الجنة » . و يا « أطعت اللَّه ، لأتقرب إلى اللَّه ؛ أى أطعت اللَّه كى أتقرب إلى اللَّه » . « 1 » يذهب : از باب إفعال است . پس تا اينجا معنا چنين است كه ارادهء تكوينى خداوند بر إذهاب رجس از اهل بيت تعلق گرفته است . اذهاب در دو معنا به كار مىرود ؛ يكى در معناى رفع و ديگرى در معناى دفع .
رفع رجس هنگامى معنا دارد كه شخص از پيش رجسى داشته باشد تا آن رجس رفع شده و بر طرف گردد ، در حالى كه اين معنا در اينجا مراد نيست .
اما دفع رجس همان مانع شدن از آلودگى شخص به رجس است . « 2 » پس معناى آيه
هامش
( 1 ) . رضي الدين استرآبادى مىنويسد : « المضارع بعد اللام ، لام كي . . . قال ابن الحاجب : ولام كي ، مثل : أسلمت لأدخل الجنة » ؛ شرح الرضي على الكافية : 4 / 61 .
( 2 ) . استعمال إذهاب در معناى « دفع » در استعمالات فصيح فراوان است و در احاديث نيز به همين معنابه كار رفته است . در حديثى كه از جمله فضائل و خصائص أميرالمؤمنين عليه السلام به شمار مىآيد ، آمده است :
« حدّثنا عبداللَّه حدّثني أبي ثنا وكيع عن ابن أبي ليلى عن المنهال عن عبدالرحمن بن أبي ليلى قال كان أبي يسمر مع علي وكان علي يلبس ثياب الصيف في الشتاء وثياب الشتاء في الصيف . فقيل له : لو سألته ، فسأله فقال : إنّ رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه وآله و سلم بعث إليّ وأنا أرمد العين يوم خيبر . فقلت : يا رسول اللَّه ، إني أرمد العين . قال : فتفل في عيني وقال : « ألّلهم أذهب عنه الحرّ والبرد » ؛ فما وجدت حرّاً ولا برداً منذ يومئذ وقال : « لأعطينّ الراية رجلًا يحبّ اللَّه ورسوله ويحبّه اللَّه ورسوله ليس بفرّار » ، فتشرّف لها أصحاب البني صلى اللَّه عليه وآله وسلّم فأعطانيها » ؛ مسند أحمد : 1 / 99 و 133 ؛ سنن ابن ماجه : 1 / 43 - 44 / حديث 117 ؛ الإكمال في أسماء الرجال : 169 ؛ تاريخ مدينه دمشق : 42 / 105 ؛ تاريخ الإسلام : 3 / 625 ؛ البداية والنهاية : 7 / 375 .
محل شاهد در اين روايت صحيح السند ، به كار رفتن اذهاب در معناى دفع است . افزون بر آن ، اين روايت يكى از فضائل و مناقب اميرالمؤمنين عليه السلام به شمار مىرود . براساس اين روايت كه در منابع معتبر سنيان ذكر شده است ، آب دهان مبارك رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله و سلم موجب شفاى چشم درد اميرمؤمنان عليه السلام گرديد به طورى كه از آن پس حضرتش هرگز به چشم درد مبتلا نشدند . همچنين بر اثر دعاى پيامبر ديگر گرما و سرما در اميرالمؤمنين عليه السلام مؤثر نبود .
در اين روايت تصريح شده است كه اميرالمؤمنين عليه السلام خدا و رسولش را دوست مىدارد و مورد محبت خدا و رسول او نيز مىباشد . به علاوه از وصف « ليس بفرّار » استفاده مىشود كه وى در مقابل افرادى است كه پيش از اميرالمومنين عليه السلام پرچم را به دست گرفته و به سمت دشمن رفتند ، اما در مواجهه با دشمن فرار كردند .