بر اساس اين خبر پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله از ابتداى بعثت همواره تأكيد مىكرد كه گزينش امام و انتخاب جانشين از اختيار ايشان خارج است . اصرار پيامبر صلى اللَّه عليه وآله بر اين موضوع در حساسترين شرائط كه از همه سو - حتى از سوى اطرافيان و خويشاوندان خويش - آماج حملات ، آزار و اذيتها بودند ، از اين حقيقت حكايت دارد كه خداوند از ابتدا نصب امام را بر عهده خود گرفته و آن را حتّى از پيامبر صلى اللَّه عليه وآله نفى كرده است . پس بر مسلمانان لازم است كه به تبعيت از پيغمبر خود در مقابل امر الاهى تسليم شوند و در مقابل گزينش خدا بر خود حقى قائل نگردند . « 1 »
قاعدهء لطف
قاعدهء لطف دليلى عقلى است كه نه تنها در اثبات وجوب نصب امام از ناحيهء خدا و مباحث عقيدتى ديگر كاربرد دارد ، بلكه در علم اصول نيز - در بحث « اجماع كشفى » - مورد استفاده و استناد قرار مىگيرد . همچنين در مباحثى همچون « نيّت » ، « امر به معروف و نهى از منكر » و « قضاوت » نيز به اين قاعده استناد مىشود .
متكلمان شيعه براى اثبات وجوب نصب امام بر خدا به اين قاعده استناد كردهاند . مهمترين كتب كلامى كه قاعدهء لطف در آنها مطرح شده است ، عبارتند از :
شافى ، تلخيص الشافى ، تجريد و شروح آن ، الذخيرة ، دلائل الصدق .
هامش
( 1 ) . روشن است كه مسلمانان موظّف به تبعيت از رسول اللَّه هستند و ايشان مسلماً از آيندهء مسلمانان مطلع بودند و هرگز نمىتوان به ايشان نسبت جهل داد . بنابراين ايشان كاملًا به اختلاف امّت پس از رحلت خويش آگاهى داشتند . از سوى ديگر مىدانيم كه ايشان زحمات و رنجهاى فراوانى را در راه هدايت امّت تحمل كردند و قطعاً به استمرار اين هدايت علاقهء زيادى داشتند . لذا نمىتوان گفت نسبت به آيندهء امّت بىتفاوت بودند . با اين حال ايشان گزينش و نصب امام را از سوى خود نفى مىكند و به هويدايى تمام راه نصب امام را منحصر در انتصاب الاهى معرفى مىكند .
قطعاً راهى كه پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله ارائه مىدهد ، اصلح و اتمّ راههاست و بهترين راهى است كه مسلمانان بايد آن را بپذيرند ، به آن تمسّك كنند و بر اساس آن با هم متحد شوند .