بر طرف شده مىتواند مقدار كمتر را كه احتمال مىدهد روزه نگرفته قضا نمايد ، مثلًا كسى كه پيش از ماه رمضان مسافرت كرده و نمىداند پنجم رمضان از سفر برگشت يا ششم ، مىتواند پنج روز روزه بگيرد و نيز كسى هم كه نمىداند چه وقت عذر برايش پيدا شده ، مىتواند مقدار كمتر را قضا نمايد ، مثلًا اگر در آخرهاى ماه رمضان مسافرت كند و بعد از رمضان برگردد و نداند كه بيست و پنجم رمضان مسافرت كرده ، يا بيست و ششم ، مىتواند مقدار كمتر يعنى پنج روز را قضا كند ولى اگر قبلًا عدد را مىدانست و بعداً فراموش كرده در اين صورت بايد احتمال بيشتر را بگيرد .
( مسأله 1353 ) اگر از چند ماه رمضان ، روزه قضا داشته باشد ، قضاى هر كدام را كه اول بگيرد ، مانعى ندارد . ولى اگر وقت قضاى رمضان آخر تنگ باشد ، مثلًا پنج روز از رمضان آخر قضا داشته باشد و پنج روز هم به رمضان مانده باشد بايد اول قضاى رمضان آخر را بگيرد .
( مسأله 1354 ) كسى كه قضاى روزه رمضان را گرفته ، اگر وقت قضاى او تنگ نباشد ، مىتواند پيش از ظهر روزه خود را باطل نمايد .
( مسأله 1355 ) اگر قضاى روزه معينى را ( مانند قضاى روزه نذر ) گرفته باشد ، احتياط واجب آن است كه بعد از ظهر روزه را باطل نكند .
( مسأله 1356 ) اگر به واسطه مرض ، يا حيض ، يا نفاس ، روزه رمضان را نگيرد و پيش از تمام شدن رمضان بميرد ، لازم نيست روزههائى را كه نگرفته براى او قضا كنند .
( مسأله 1357 ) اگر به واسطه مرضى روزه رمضان را نگيرد و مرض او تا رمضان سال بعد طول بكشد ، قضاى روزه هائى را كه نگرفته بر او واجب نيست و بايد براى هر روز يك مدّ كه تقريباً 750 گرم است ، طعام يعنى آرد گندم به فقير بدهد ، ولى اگر به واسطه عذر ديگرى مثلًا براى مسافرت روزه نگرفته باشد و عذر او تا رمضان بعد باقى بماند ، روزه هائى را كه نگرفته بايد قضا كند و احتياط واجب آن است كه براى هر روز يك مدّ طعام به فقير بدهد .
( مسأله 1358 ) اگر به واسطه مرضى روزه رمضان را نگيرد و بعد از رمضان مرض او بر طرف شود ولى عذر ديگرى پيدا كند كه نتواند تا رمضان قضاى روزه را بگيرد بايد روزه هائى را كه نگرفته قضا نمايد . و نيز اگر در ماه رمضان ، غير مرض عذر ديگرى داشته باشد و بعد از
رسالهء توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 328
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٣٢٨