«
وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ
- و بر خداى توانا و مهربان توكل كن . » توكل بر خدا اساس تدبير اصحاب رسالت است ، و هر چه ايمان ايشان به رسالتى كه بر عهده دارند ژرفتر باشد ، در مقابل توكل ايشان بر خدا در تدبيرهاى خود نصيب بيشترى عايد آنان خواهد شد .
آشكار است كه دو نام « العزيز الرّحيم » در آغاز سوره آمده و پس از آن بعد از هر داستان از زندگى پيامبران تكرار شده است .
/ 132 [ 218 ] در آن هنگام كه موسى ( ع ) در آغاز وحى شمارهء دشواريهاى ملاقاتش را با فرعون برشمرد ، پاسخى آشكار از پروردگار خويش دريافت كرد ، و چون فرعون و سپاهيانش هنگام خروج موسى و بنى اسراييل در پى او روانه شدند ، اينان گفتند كه « به ما رسيدند » و جواب نيرومندانه رسيد و موسى به ايشان گفت :
«
كَلَّا إِنَّ مَعِي رَبِّي سَيَهْدِينِ
- هرگز چنين نيست و پروردگارم با من است و مرا هدايت خواهد كرد » .
و در اين جا هنگامى كه خدا به رسولش فرمان داد تا بر عزيز رحيم متوكل باشد ، به او خبر داد كه از وى محافظت خواهد كرد ، ملاحظه مىكنيم كه او شب هنگام براى گزاردن نماز و عرض بندگى به خداى از بستر خويش برمىخيزد ، و در آن هنگام كه به انجام دادن وظايف رسالت خويش مىپردازد نيز اين توكل و اعتماد مطلق به پروردگار را از ياد نمىبرد .
«
الَّذِي يَراكَ حِينَ تَقُومُ
- كه تو را در آن هنگام كه برپا مىايستى مىبيند . » [ 219 ] و نيز در آن هنگام كه براى اقامهء نماز چنين مىكنى .
«
وَ تَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ
- و آمد و شدت را در ميان سجده كنندگان . » در حديثى مأثور از امام باقر - عليه السلام - در تفسير اين آيه آمده است :
« در صلبهاى پيامبران صلوات اللَّه عليهم » . « 40 »
هامش
( 40 ) - همان منبع .