ج : بعد از تحقّق معامله سرقفلى بر وجه صحيح ، صرف عدم موجودى در حساب صاحب چك كه آن را در برابر سرقفلى داده ، موجب بطلان معامله آن نمىشود ، بلكه حق سرقفلى متعلّق به مشترى است و فروشنده كه همان موجر است حق دارد مبلغ چك را از او مطالبه كند .
س 11 : اگر مستأجر هنگام تخليه مغازه ، حق مطالبه عوض سرقفلى را داشته باشد ، ولى مالك بر خلاف آنچه كه عرفاً و قانوناً متداول است از پرداخت آن خوددارى كند ، باقى ماندن مستأجر در آن ملك بدون رضايت مالك تا زمانى كه عوض سرقفلى را دريافت كند چه حكمى دارد ؟ و بر فرض كه ماندن مستأجر در آن مكان جايز نباشد و غصب باشد ، آيا در آمدى كه از آنجا به دست مىآيد شرعا حلال است ؟
ج : تا زمانى كه تخليه مغازه را مشروط به پرداخت عوض سرقفلى به مستأجر نكرده باشند ، مجرّد استحقاق مطالبه عوض سرقفلى هنگام تخليه مغازه ، براى جواز استمرار تصرف در آن مكان بعد از پايان مدّت اجاره كافى نيست و به هر حال درآمد حاصل از كسب و كار در آن مغازه شرعاً حلال است .
س 12 : شخصى مغازهاى را به مبلغ معينى اجاره نموده و مبلغ ديگرى را هم به عنوان سرقفلى پرداخته است ، سپس مالك شروع به زياد كردن اجاره آن نموده تا اينكه به دو برابر اجاره اوليه رسيده است و در حال حاضر مستأجر قصد دارد مغازه را با سرقفلى بيشترى در اختيار مستأجر ديگرى قرار دهد ولى مالك پانزده درصد سرقفلى را مطالبه مىكند و قصد افزايش اجاره ماهانه را تا ده برابر دارد ، در حالى كه اجاره مغازههاى مجاور كمتر از آن مقدار است ، آيا مالك شرعاً و قانوناً حق مطالبه درصد مذكور و اضافه كردن اجاره تا آن مقدار را دارد ؟
ج : اگر سرقفلى مغازه متعلّق به مستأجر باشد و مجاز باشد آن را به هر كسى كه مىخواهد منتقل كند ، مالك حق ندارد چيزى از آنچه را كه مستأجر به عنوان عوض سرقفلى مىگيرد از او مطالبه كند . ولى نسبت به مال الاجاره ، تعيين مقدار آن بستگى به توافق مالك و مستأجر هنگام تجديد عقد اجاره دارد .
آداب و احكام كسب و كار (فارسى) — صفحة 254
مساهمون: السيد محمد علي العلوي الگرگاني
ص٢٥٤