كه دلالت دارد بر اضلال ظالمين و بلكه بر اينكه خدا هركس را بخواهد هدايت مىكند و هر كس را بخواهد گمراه مىنمايد ، چيست ؟
مثال اين آيات :
« وَيُضِلُّ اللَّهُ الظّالِمِينَ » ؛ « 1 »
« خدا ستمگران را گمراه مىگرداند » .
و « كَذلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَن يَشآءُ » ؛ « 2 »
« خدا هر كس را بخواهد ، اين چنين گمراه مىكند » .
و « كَذلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتابٌ » ؛ « 3 »
« خدا مردم ستمگرى را كه در شك و ريباند ، اين چنين گمراه مىگرداند » .
جواب اين است : بشر در انتخاب راه خود در اين دنيا مختار است و اين بشر است كه هر عقيدهاى خواست مىپذيرد و راه و روش خود را به اختيار خود برمىگزيند ، چنانكه در آيات متعدد ، ضلالت خودش و اضلال غير به فعل او نسبت داده شده است ، مثل :
« وَأَضَلَّهُمُ السّامِرِيُّ » ؛ « 4 »
« سامرى آنان را گمراه كرد » .
و مثل :
هامش
( 1 ) . سوره ابراهيم ، آيه 27 .
( 2 ) . سوره مدثر ، آيه 31 .
( 3 ) . سوره مؤمن ، آيه 34 .
( 4 ) . سوره طه ، آيه 85 .