و وحدانيت و ساير صفات جلال و جمال او - جلّت عظمته - و معرفت نبوّت و امامت و معاد و غيره كه انكار آنها و عدول از حقّ در آنها ضلالت است ، چنانكه در قرآن مجيد مىفرمايد :
« وَمَن يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلآئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالًا بَعِيداً » ؛ « 1 »
« هركه به خدا و فرشتگان و كتابهاى آسمانى و رسولان و روز قيامت كافر شود ، سخت به گمراهى فرو مانده ( و از راه نجات و سعادت ) دور افتاده است » .
و ايمان و اعتراف به آنها هدايت است ، چنانكه مىفرمايد :
« فَمَن يُرِدِ اللَّهُ أَن يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ » ؛ « 2 »
« هركه خدا هدايت او را خواهد ، قلبش را به نور اسلام روشن و منشرح گرداند » .
دوم : ضلال و هدايت در علوم عملى و فقه به احكام شرعى است . بديهى است كه ضلالت و هدايت در هر دو قسم ، مراتب و درجاتى دارد و به حسب موارد است ؛ يعنى ممكن است شخصى در موردى حتى نسبت به يك حكم استحبابى يا كراهتى گمراه باشد و در موارد ديگر هدايت يافته باشد .
واضح است كه ضلال و ضلالت مطلق بدترين هاويههاى سقوط بشر است كه مصداق كامل اين آيه شريفه است :
« ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ إِذا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَراها » ؛ « 3 »
هامش
( 1 ) . سوره نساء ، آيه 136 .
( 2 ) . سوره انعام ، آيه 125 .
( 3 ) . سوره نور ، آيه 40 .