در لسان العرب و تاج العروس آمده است : قسط ، عدل و حصه و نصيب است .
و گفته شده است : اقساط ( به كسر همزه ) فقط عدل در قسمت است .
در حديث آمده است :
« إِذا حَكَمُوا عَدِلُوا ، وَإِذا قَسَّمُوا اقْسِطُوا » ؛
« وقتى حكم برانند عدالت كنند ، و زمانى كه قسمت كنند به عدالت قسمت نمايند و به عدل نصيب و حصه بدهند » .
ابوهلال عسكرى در " الفروق " مىگويد : فرق بين نصيب و قسط اين است كه نصيب بر آنچه كمتر و زيادتر از استحقاق باشد ، اطلاق مىشود ؛ ولى قسط حصهاى است كه به عدل و استحقاق معين شده است . و گفته مىشود :
« قَسَطَ الْقَوْمُ الشَّيْءَ بَيْنَهُمْ ، إِذا قَسَّمُوهُ عَلَى الْقِسْطِ » ؛
« وقتى چيزى را به قسط و عدل تقسيم كنند ، مىگويند : آن را بين خود تقسيط كردند » .
و جايز است كه گفته شود : قسط اسم است از براى عدل در قسمت و گفته شده است : قسط آن نصيبى است كه شخص استحقاق آن را دارد و به آن نيازمند است .
قسط در قرآن مجيد
در قرآن مجيد ، مادهء « ق س ط » مكرر آمده است ؛ از جمله در آيه :
« لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيّناتِ وَأَنزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَالْمِيزانَ لِيَقُومَ النّاسُ بِالْقِسْطِ » . « 1 »
مفاد آيه اين است : فرستادن پيامبران با نشانىها و نازل كردن كتاب و ميزان ، براى برپايى و قيام مردم به قسط و عدل است . اگرچه ظاهر اين است كه از قسط ،
هامش
( 1 ) . سوره حديد ، آيه 25 .