« الْجَوْرُ نَقِيضُ الْعَدْلِ ؛ جارَ عَلَيْهِ يَجُورُ جَوْراً فِي الْحُكْمِ ؛ أَيْ ظَلُمَ ، ( وَ ) الْجَوْرُ ضِدُّ الْقَصْدِ أَوِ الْمَيْلِ عَنْهُ » ؛
« جور نقيض عدل و به معناى ستم در حكم كردن است و به معناى ضد ميانه روى و انحراف از آن نيز آمده است » .
" لسان العرب " نيز كه يكى از كتابهاى مورد اعتماد لغت است ، " جور " را مانند " تاج العروس " معنا كرده است .
ابوهلال عسكرى در " الفروق اللغويه " مىگويد : جور خلاف استقامت در حكم است ؛ لذا خيانت جزئى را ظلم مىگويند ، نه جور ؛ امّا گرفتن مالى را از صاحبش به زور و جبر ، هرچند يك درهم باشد ، جور مىگويند » .
معنى ظلم :
" تاج العروس " گفته است : ظلم ، تصرف در ملك غير و از حدّ گذشتن است .
و " لسان العرب " مىگويد : ظلم ، چيزى را در غير جا و غير موضع خود گذاردن است .
و راغب نيز در " مفردات " ظلم را مثل " لسان العرب " معنا نموده است .
معنى عدل :
اميرالمؤمنين عليه السلام در پاسخ اين پرسش كه كدام يك از عدل و جور افضل است ، فرمود :
« العدل يضع الامور مواضعها » ؛ « 1 »
« عدل كارها را بر جاى خود مىنهد » .
چنانكه در " تاج العروس " و " لسان العرب " آمده است ، عدل ضدّ جور است
هامش
( 1 ) . سفينة البحار ، ج 2 ، ص 166 .