قتل انسان حرام است ، بايد او را از اين كار باز داريم هر چند كه او براى كار خود دليلى معتبر داشته باشد . همچنين است موردى كه شخصى بخواهد زنى را تزويج نمايد و مىدانيم كه آن زن ، خواهر او است . در ساير موارد مهم نيز مطلب چنين است .
امّا اگر شخص جاهل به حكم بود ، ظاهر ، وجوب ارشاد او از باب وجوب بيان ، تبليغ احكام شرعى و جلوگيرى از نابودى احكام است .
دليل : علاوه بر ادّلهى وجوب امر به معروف و نهى از منكر و دعوت به خير كه در مباحث پيشين گذشت ، آيهى شريفهى : فَلَوْلَا نَفَرَ مِن كُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَآئِفَةٌ لِّيَتَفَقَّهُواْ فِى الدِّينِ وَلِيُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَيْهِمْ « 1 » ؛ « پس چرا از هر طايفهاى جمعى براى جنگ و گروهى نزد رسول براى آموختن علم دين مهيا نباشند تا قوم خود را چون به نزدشان بازگشتند بيم رسانند » ؛ دالّ بر اين مطلب است ؛ و به اقتضاى لولاى تحضيضيه بر وجوب كوچ كردن ، وجوب تفقّه ( غايت داعيه امر به نفر ) و وجوب انذار ( غايت داعيه نفر ) دلالت مىكند .
انذار گاه به دلالت مطابقى و گاه به دلالت التزامى است ؛ و بيان احكام وجوبى و تحريمى متضمّن انذار همراه با استحقاق عقاب هنگام ترك واجب يا انجام حرام است .
اشكال : از اين آيهى شريفه كه ضمن آيات جهاد وارد شده ، و به قرينهى صدر آيه به ويژه عبارت : وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنفِرُواْ كَآفَّةً . . . ، و ظاهر برخى تفاسير ، استفاده مىشود منظور از « نفر » ،
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) ، 122 .