آيهى شريفهى : قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ « 1 » تا آخر سوره نيز همانند اين آيه است .
مدّعا : ظاهر آيه ، مداخله نكردن در كارهاى ديگران بوده و در نهايت ، اظهار برائت از عمل آنان است . واضح است اين كار نيز با دعوت به حق و امر به معروف و نهى از منكر منافات دارد .
پاسخ : ظاهر آن است كه اين كار ، بعد از بىاثر بودن دعوت به سوى حق انجام مىشود نه از همان ابتداى امر ؛ چون آيه خطاب به پيامبر اكرم ( ص ) است كه دعوت كننده به سوى حق و آمر به معروف و ناهى از منكر بود ، و گويا پيامبر اكرم ( ص ) به علّت شدّت عطوفت و رحمت ، خود را بهخاطر ايمان نداشتن مردم هلاك كرده است . سخن خداوند وَإِن كَذَّبُوك نيز گواه بر آن است ؛ همانطور كه آيات قبل و بعد از آن ، بر اين مطلب گواهى مىدهند .
بنابراين ، آيه دلالت ندارد كه مردم به خود واگذار شده و به سوى حقّ دعوت نشوند ؛ بلكه به عكس ، آيه دلالت دارد بر اينكه مردم را بايد به سوى حقّ دعوت نمود ؛ امّا در صورت تكذيب و عدم تأثير دعوت ، تبرّى از آنان لازم است تا شريكِ كار باطلشان نگردد . به عبارت ديگر ، اين آيه تهديدى از سوى خداوند براى مردمان است ، مانند آيهى : اعْمَلُواْ عَلَى مَكَانَتِكُمْ يعنى : « شما هر كار مىتوانيد انجام دهيد » ؛ « 2 » و آياتى نظير آن .
هامش
( 1 ) . كافرون ( 109 ) : 1 .
( 2 ) . اين آيه درچند مورد درقرآن تكرار شده است ازجمله : انعام ( 6 ) : 135 ؛ هود ( 11 ) : 93 .