« براى عزّت مؤمن همين كافى است كه هرگاه منكرى را ببيند ، خداوند عزّوجل بداند كه در دل آن را انكار مىكند » .
ج ) سخن اميرالمؤمنين ( ع ) در نهج البلاغه : « وَمِنْهُمُ الْمُنْكِرُ بِقَلْبِهِ وَالتَّارِكُ بيَدِهِ وَلِسَانِهِ فَذلِكَ الَّذِى ضَيَّعَ أَشْرَفَ الْخَصْلَتَيْنِ مِنَ الثَّلَاثِ وَتَمَسَّكَ بوَاحِدَة ، وَمِنْهُمْ تَارِكٌ لِانْكَارِ الْمُنكَرِ بِلِسَانِهِ وَقَلْبِهِ وَيَدِهِ فَذلِكَ مَيِّتُ الْاحْيَاءِ » « 1 » ؛
« و بعضى منكَر را تنها با قلب انكار كرده و با دست و زبان خويش اقدامى ندارند ، پس دو خصلت را كه شريفتر است تباه ساخته و يك خصلت را به دست آوردهاند و بعضى ديگر منكر را با زبان و قلب و دست رها ساختهاند كه چنين كسى از آنان ، مردهاى ميان زندگان است » ؛ و روايتهاى ديگر .
پاسخ : نبايد در مطلوبيت اين مسأله و اين كه از لوازم ايمان است شكّ كرد . بلكه اصل در عمل ، كراهت و رضايت نفسانى بوده و عمل تابع اين دو است . هر كه نسبت به فعلى كراهت داشته باشد ، به طور طبيعى آن را انجام نمىدهد ؛ و اگر ديگرى انجام دهد ، به هر وسيله كارى مىكند كه وى آن عمل را ترك كند . بلكه عمل بدون ايمان و عقيده ارزش و اثرى ندارد . بنابراين ، انكار قلبى اساس نهى از منكر است ؛ و به همين دليل امام ( ع ) فرموده است : « مَن تَرَكَ إنكارَ المُنكَرِ بقَلبِهِ ويَدِهِ ولِسانِهِ فهُوَ مَيّتٌ بَينَ الأحياءِ « 2 » ؛ كسى كه منكَر را با قلب و دست و زبانش انكار نكند ،
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعه ، ج 16 ، ص 134 ، ح 21170 .
( 2 ) . وسائل الشيعه ، ج 16 ، ص 132 ، ح 21165 .