امر به معروف و نهى از منكر واجب نيست » .
د ) خبر مفضل بن زيد : « مَنْ تَعَرّضَ لِسُلْطَانٍ جَائِرٍ فَأَصَابَتْهُ بَلِيّةٌ لَمْ يُؤْجَرْ عَلَيْهَا وَ لَمْ يُرْزَقِ الصّبْرَ عَلَيْهَا » « 1 » ؛
« اگر كسى متعرّض اقتدار سلطان جائر و ستمگرى شود و از ناحيه او بليّه و مصيبتى به وى برسد در مقابل كارى كه كرده ، اجرى نخواهد داشت » .
ه - ) خبر طولانى يحيى از امام صادق ( ع ) : « إِنَّمَا يُؤْمَرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ يُنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ مُؤْمِنٌ فَيَتَّعِظُ أَوْ جَاهِلٌ فَيَتَعَلَّمُ فَأَمَّا صَاحِبُ سَوْطٍ أَوْ سَيْفٍ فَلَا » . « 2 »
« تنها كسى كه به معروف امر مىشود و از منكر نهى مىگردد مؤمن پندپذير يا ناآگاهى است كه در جستجوى دانستن باشد ، پس فردى كه قُلدر است و چه بسا تازيانه يا شمشيرى به دست دارد ( كه علاوه بر عدم تأثير احتمال خطر نيز مىرود ) امر و نهى نمىشود » ؛ و روايات مانند آن « 3 » .
سوم : دربارهى جمع بين اين دو دسته روايات وجوهى بيان شده است :
الف ) در كتاب الوسائل آمده است : روايات دستهى اوّل در صورت ضرر آسان ، بر وجوب ، و در صورت ضرر سخت ،
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعه ، ج 16 ، ص 127 ، ح 21154 .
( 2 ) . وسائل الشيعه ، ج 16 ، ص 127 ، ح 21153 .
( 3 ) . نك : وسائل الشيعه ، ج 16 ، ص 126 و باب دوم از ابواب امر به معروف .