عبارت ( و مِنَ الناسِ ) آنها را معرفى مىكند ، اما نمىتوان گفت اين آيات فقط مربوط به منافقين صدر اسلام است ، هرچند در مرحله اول آنها را شامل مىشود ، اما اوصافى را كه بيان مىكند مربوط به منافقين هر دوره است و منافقين صدر اسلام مصداقى از هزاران مصاديق آن مىباشد . در تفسير المنار هم به اين مطلب تصريح شده كه مراد ، منافقين هر دوره مىباشد و اختصاص به منافقين زمان پيامبر ندارد . « 1 »
وَ مِنَ الناسِ مَن يقُولُ آمنّا بِاللهِ : برخى از مردم مىگويند ما به خداوند و روز قيامت ايمان آوردهايم ، اما اى پيامبر آگاه باش كه آنها هرگز ايمان نمىآورند .
بمؤمنين : ( باء ) در عبارت و ما هم بمؤمنين ، حرف جر و زائده مىباشد . « 2 » يكى از كاربردهاى حروف زائد در كلام عرب تأكيد مىباشد ، يعنى آنها ايمان نمىآورند و دروغ مىگويند و از اعمال ناشايست خود دست بر نمىدارند .
آيه نه
يخَادِعُونَ اللّهَ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَمَا يخْدَعُونَ إِلَّا أَنفُسَهُم وَمَا يشْعُرُونَ ؛ با خدا و مؤمنان نيرنگ مىزنند ؛ ولى جز بر خويشتن نيرنگ نمىزنند و نمىفهمند .
( خُدعه ) : در لغت به معنى گول زدن و فريب دادن مىباشد . آدمى
هامش
( 1 ) . رشيد رضا ، المنار ، ج 1 ، ص 149 .
( 2 ) . ابوعبيد ، معجم اعراب الفاظ القرآن الكريم ، ص 4 .