آيه يازده
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُواْ فِي الأَرْضِ قَالُواْ إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ
اگر كسى از مسلمين كه از اوضاع و احوال منافقين مطلع بود ، آنها را نصيحت مىكرد كه در زمين فساد نكنيد ، مىگفتند ما جزء مصلحان هستيم . « 1 » منافقين تنها خود را مصلح مىدانستند .
آيه دوازده
أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِن لَّا يشْعُرُونَ ؛ بههوش باشيد كه آنان فسادگرانند ، ليكن نمىفهمند .
( الا ) : حرف تنبيه و براى آگاهى دادن به اين مطلب است كه آنان خودشان مفسد هستند ولى درك نمىكنند و مطالب را آنگونه كه بايد نمىفهمند .
بنابراين ، اولين مشخصه منافقين اين است كه با دين معامله ابزارى مىكنند ، در ظاهر اظهار بندگى و عبوديت مىكنند اما در باطن آن گونه عمل مىكنند .
اين افراد اگر ديندارى به سودشان بود ، جزء دينداران مىشوند و از مقدسات دينى دفاع مىكنند اما اگر خسارتى از جانب دين متوجه آنان شد ، از انجام وظيفه خوددارى مىكنند و از ايمان خود شانه خالى مىكنند . دين لقلقه زبان آنان است و به هيچ وجه لوازم و پيامدهاى دين را همانند جنگ ، خمس و . . . نمىپذيرند . اين افراد مطيع هوى و هوس خود هستند .
دومين مشخصه آنها دروغگويى است . فرد مومن دروغ نمىگويد
هامش
( 1 ) . ابن عاشور ، التحرير و التنوير ، ج 1 ، ص 280 .