بعضى جاها به بشر اختيار داده است . خداوند سفره هدايت عامه خود را براى تمام مردم پهن كرده است ، حتى براى ابوجهل . عدهاى چون سلمان و ابوذر از آن بهرهبردارى مىكنند و بر توفيقات خود مىافزايند تا اين كه به مرحله بعدى هدايت ، يعنى هدايت خاصه برسند . بر خلاف آنها گروه ديگرى نه تنها از هدايت عامه استفاده نمىكنند ، بلكه از آن اعراض كرده و سر ناسازگارى مىگذارند و تا آنجا پيش مىروند كه از هدايت عمومى نيز محروم مىشوند و از فيض و رحمت الهى دور مىگردند تا اين كه خداوند بر قلوب و سمع آنها مهر مىزند و چون از راه حق اعراض كردند خداوند براى آنها عذابى بس بزرگ مهيا كرده است ( ولهم عذاب عظيم ) .
ويژگىهاى منافقان
آيه هشت
وَمِنَ النَّاسِ مَن يقُولُ آمَنَّا بِاللّهِ وَبِالْيوْمِ الآخِرِ وَمَا هُم بِمُؤْمِنِينَ ؛ و برخى از مردم مىگويند : ما به خدا و روز باز پسين ايمان آوردهايم ، ولى گروندگان [ راستين ] نيستند .
از اين آيه به بعد سيزده آيه راجع به منافقين بيان شده و اين بيانگر هشدار ويژهاى است كه به جامعه اسلامى درباره آنان داده است و به همين خاطر آياتى كه به آنها اختصاص يافته ، به مراتب بيشتر از آياتى است كه راجع به متقين و كفار بيان شده است . علت اين شايد چنين باشد كه متقين را مىتوان با اوصافى كه ذكر شد شناخت و نوع برخورد و تعامل با آنها مشخص است . آنها مردمانى خوب و قابل اعتمادند ،