بهصورت تدريجى در طول بيست و سه سال بر پيامبر ( ص ) وحى شده است . « 1 »
گروه دوم بر اين باورند كه اين قرآن با الفاظ و عبارات و خصوصياتش نميتواند يك جا و در يك شب نازل شده باشد ، مگر آن كه به تأويل برخى از آيات مربوط به حوادث آينده بپردازيم . « 2 » تعدادى از آيات قرآن ناظر به حوادث و نيازهايى است كه بعدا به وجود آمده و در اثر آن پيشامدها ، پاسخهاى مناسب داده شده است . اگر تمام آيات يك جا نازل شده باشد معنايش اين است كه هنوز چيزى اتفاق نيفتاده و حادثهاى به وقوع نپيوسته ، قرآن خبر ميدهد كه چنين شده است . در اين صورت بايد بگوييم قرآن قصد جدى از كلمات نداشته است و خداوند از اين نسبت منزه است . پس بايد گفت كه معانى قرآن بهصورت كلى در شب قدر بر قلب پيامبر ( ص ) نازل شده است بدون اينكه وارد جزئيات شود . « 3 »
در اين باره روايات زيادى وجود دارد و مفسران بحثهاى مفصلى كردهاند كه اينجا مجال طرح آنها نيست .
معناى قدر
« قدر » ، در لغت به معانى مختلفى بهكار رفته است : اندازهگيرى ، ضيق ، نهايت ، مماثل ، مقدار ، وقار و منزلت . « 4 » شب قدر را به اين دليل قدر گويند كه خداوند در آن شب تمام مسائلى كه در طول سال پيش
هامش
( 1 ) . زمخشرى ، الكشاف ، ج 4 ، ص 780 .
( 2 ) . مانند آيات : 1 سوره مجادله ؛ 107 ، سوره توبه ؛ 1 ، سوره عبس و تولى و . . .
( 3 ) . معرفت ، تاريخ قرآن ، ص 35 - 37 .
( 4 ) . فيومى ، مصباح اللغة ، ذيل ماده قدر .