شب نه چون روز بد و جانكاه است * شب كجا روز كجا شب ماه است
بد نيست از ميان مطالب زيادى كه در اين زمينه هست فقط به يك نكته اشاره كنم تا فرق ميان كلام خالق و مخلوق معلوم گردد ، هر چند مخلوق شاعر و اديب و نكته سنج باشد .
هنگامى كه شاعر درصدد مقايسه شب و روز بر مىآيد و مىخواهد به ستايش شب بپردازد ، ندانسته و ناخودآگاه يكى از خصلتهاى بشرى در كار او دخالت مىكند و مىانديشد كه بايد از اهميت روز بكاهد و آن را تحقير كند تا مقام والاى شب بيشتر به چشم آيد ، از اين رو روز را « بد و جانكاه » تعبير مىكند . اين همان خصلتى است كه در مستكبرين و مستبدين و به تعبير قرآن « اولى النعمة » خيلى به روشنى ديده مىشود . اينان براى استكبار و خود بزرگبينى ، ديگران را به شكلهاى گوناگون ، كوچك و تحقير مىكنند تا از اين راه بر بزرگى خويش بيفزايند و اين يكى از رذائل روحى انسان است كه بايد به وسيله اخلاق و عرفان معالجه شود .
حالا با اين توجه ، دوباره آيه شريفه : إِنَّ نَاشِئَة اللَّيلِ هِي أَشَدُّ وَطْءًا وَأَقْوَمُ قِيلًا * إِنَّ لَكَ فِي النَّهَارِ سَبْحًا طَوِيلًا را از نظر بگذرانيد .
درجات زهد
آيه هشت
وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَتَبَتَّلْ إِلَيهِ تَبْتِيلًا ؛ و در ياد خدا باش و از ما سوى الله آزاد شو و با انقطاع كامل از ما سوى الله ببر و به خداوند بپيوند .