از ابن عباس همچنين نقل شده است : « هوالليل كلّه » « 1 » يعنى : ناشئة الليل همه شب را گويند .
ولى برخى برآنند كه ناشئة الليل نمازى است كه در شب خوانده مىشود ؛ همچنين گفته شده كه ناشئة الليل شب خيزى است ( برخاستن از خواب ) ؛ همين طور به معناى ساعات شب ( ساعات اول شب يا ساعات آخر شب ) نيز آمده است ؛ اما همه اين احتمالات به نظر ما مرجوح است .
وَطْءًا : يعنى كلفَت ، مشقّت و به معناى مرافقه دل و زبان نيز آمده است . « وطى الارضِ » قدم گذاشتن بر زمين است . « أشدُّ وطأً » يعنى قدم محكم و استوار .
سَبْحًا : سبح به معناى شنا در آب است . « سبح طويل » كنايه از فرو رفتن در كارهاى روزانه است كه هر گونه فرصت انديشه و تفكر را از انسان مىگيرد . در حقيقت به ماهى شناورى تشبيه شده است كه به دنبال شكار خويش يا به دليل فرار از خطر ، به سرعت شنا مىكند و دور مىشود .
« تَبَتَّلْ » : « التبتل : القطع ، الانقطاع » يعنى از ما سوى الله بريدن ، به خدا پيوستن ، جهان و هر چه در آن هست را به دورانداختن و خدا را خواستن .
« توكّل » : ثقه داشتن ، اعتماد كردن .
هامش
( 1 ) . طبرسى ، مجمع البيان ، جزء 10 ، ص 163 .